Cardiologen van Jeltsin voorzien volledig herstel

MOSKOU, 26 SEPT. De Russische president, Boris Jeltsin, wordt over zes tot acht weken aan zijn hart geopereerd en zal daarna volledig herstellen. In de tijd tot de operatie kan hij vanuit zijn ziekbed het land blijven besturen.

Deze verwachtingen, gisteren uitgesproken door een team van cardiologen, maken voorlopig een einde aan speculaties dat Jeltsin voortijdig moet aftreden. In plaats daarvan lijkt Rusland een periode van onzekerheid en stagnatie tegemoet te gaan, drie maanden nadat Jeltsin werd herkozen als beschermheer van 'stabiliteit'.

Het komende halfjaar zal niet altijd duidelijk zijn wie in het Kremlin welke beslissing neemt, als er al beslissingen worden genomen. Nieuw is dat niet: de Russen kennen het nog uit de tijd van Brezjnev, Andropov en Tsjernenko en uit eerdere periodes dat Jeltsin wekenlang afwezig was.

“Als we de operatie op dit moment zouden uitvoeren, zou de kans op een positief resultaat ongeveer 80 procent zijn. Maar als we de patiënt zes tot acht weken geven om zich voor te bereiden, loopt de kans op succes tegen de 100 procent”, zei hartchirurg Renat Aktsjoerin gisteren. Aktsjoerin, de arts die Jeltsin zal opereren, sprak na afloop van een drie uur durend beraad met collega's, onder wie de Amerikaan Michael DeBakey.

“Na de feiten te hebben bestudeerd ben ik blij u te kunnen vertellen dat de operatie nodig is en naar verwachting een excellent resultaat zal opleveren”, aldus DeBakey. “Er is geen reden waarom de president niet zo zal herstellen dat hij weer volledig actief kan zijn.” De herstelperiode schatte hij op twee maanden. De Amerikaanse cardioloog verwachtte geen problemen met andere organen, zoals de afgelopen dagen was gespeculeerd. Jeltsins lever en nieren functioneren “volkomen normaal”.

Tijdens de periode dat de president wordt voorbereid op de medische ingreep zal hij doorwerken, zo onderstreepte verder het hoofd van de gezondheidsdienst van het Kremlin, Sergej Mironov. “Dit zal werk zijn met documenten, maar ook ontmoetingen, alles onder nauwlettend medisch toezicht.” Volgens DeBakey zou het geen probleem zijn als de president “drie tot vier uur per dag” zou werken.

Niet bekend

Pagina 5: Russen wensen Jeltsin beterschap

Maar als zij gisteren hadden beslist dat de 65-jarige Jeltsin te zwak was om te worden geopereerd, had de vraag moeten worden beantwoord of hij dan ook niet te zwak was om te regeren.De communistische oppositie had al betoogd dat Jeltsin in dat geval zou moeten aftreden. De Russische grondwet bepaalt dat de president zijn functie voortijdig neerlegt in geval van “een voortdurende onbekwaamheid vanwege gezondheidsredenen om de hem toekomde bevoegdheden uit te oefenen”.

Van dat 'voortdurende' is met de belofte van volledig herstel geen sprake meer, zo erkende de communistische voorzitter van het parlement, Gennadi Selezjnov, in een reactie gisteren. “Als de artsen zeker weten dat de operatie positieve resultaten heeft en de president in staat zal zijn weer gewoon te werken, dan zij dat zo. Dit gaat niet in tegen de grondwet, noch tegen de situatie in het land.”

Selezjnov verklaarde niet nader wat hij met 'de situatie in het land' bedoelde, maar hij kan de publieke opinie in gedachten hebben gehad. Behalve de communisten heeft de afgelopen weken geen enkele toonaangevende politicus, commentator of lobbygroep verlangd dat politieke consequenties worden getrokken uit Jeltsins kwakkelende gezondheid.

Toen Jeltsin voorafgaand aan de beslissende ronde van de verkiezingen uit het zich verdween - 'verkouden', zeiden zijn medewerkers - vroegen de landelijke media zich niet eens hardop af waar hij was. Toen na zijn overwinning de president volgens zijn medewerkers inplaats van verkouden 'kolossaal vermoeid' bleek te zijn, zochten zij dat evenmin uit. Zelfs nadat Jeltsin op 5 september zelf bekend maakte dat hij een hartoperatie nodig heeft - toch een politiek feit - bleef de Russische berichtgeving terughoudend.

“Natuurlijk is de gezondheid van het staatshoofd niet alleen een medische maar ook een politieke kwestie. Maar tegelijkertijd is het moeilijk ons aan de indruk te onttrekken dat een begrijpelijke betrokkenheid bij het onderwerp is ontaard in een grove inmenging in de interne aangelegenheden van de president”, schreef Izvestija onder de kop “Van harte beterschap Boris Nikolajevitsj!”

Eén verklaring voor de terughoudendheid is onwennigheid na zeventig jaar Sovjet-socialisme waarin niemand werd geacht vragen te stellen als er weer een doodzieke leider Lenins mausoleum op werd gehesen om een parade af te nemen. Een andere - zeker in de weken voorafgaand aan de verkiezingen - is bezorgheid over het regime dat volgt als Jeltsin uit het Kremlin zou verdwijnen. Een derde reden is begrip voor de zieke. Zeker in Rusland, waar mensen met een kwaaltje worden geacht zich thuis te laten vertroetelen inplaats van met een aspirientje op het werk te verschijnen.

Met dat laatste hebben ook de 'regenten' te maken die in (halve) afwezigheid van Jeltsin het land besturen. Premier Tsjernomyrdin, die een aantal van de presidentiële taken heeft overgenomen en veiligheidschef Aleksandr Lebed hebben elk als kandidaat bij de volgende presidentverkiezingen hun eigen belangen. “De strijd om de macht zal eerder afzwakken dan toenemen”, verwacht echter politiek analist en parlementariër Vjatsjoslav Nikonov. “Het is niet verstandig campagne te voeren terwijl de president ziek is. De kiezers zouden zeer afwijzend reageren.”

    • Hans Nijenhuis