NAVO: helft IFOR in Bosnië laten

BERGEN, 25 SEPT. In Bosnië moeten na afloop van het mandaat van de NAVO-vredesmacht IFOR 25.000 tot 30.000 militairen blijven toezien op de naleving van de vredesakkoorden en voorkomen dat opnieuw oorlog uitbreekt in het land. Het huidige mandaat van IFOR, thans 53.000 man, loopt op 20 december af.

Dat is de kern van een voorstel voor handhaving van een troepenmacht in Bosnië, dat vandaag en morgen in het Noorse Bergen wordt besproken door de ministers van Defensie van de NAVO. De bijeenkomst is 'informeel', later dit jaar, na de Amerikaanse presidentsverkiezingen in november, zullen de NAVO-lidstaten formeel beslissingen nemen.

De Noorse minister van Defensie, J⊘rgen Kosmo, zei vanochtend bij de opening van de conferentie te verwachten dat over deze kwestie vandaag toch 'consensus' zal worden bereikt.

“Als de NAVO-landen het in grote lijnen eens kunnen worden, dan kunnen de plannenmakers van de NAVO aan de slag”, aldus de bewindsman.

De VS hebben aangekondigd hun 16.000 militairen, die thans de ruggegraat vormen van IFOR, volgens plan uit Bosnië te zullen terugtrekken vanaf het einde van het jaar. Over een Amerikaanse deelneming aan een vervolgmacht hebben de VS zich tot nu toe nog niet uitgelaten. De Amerikaanse minister van Defensie, William Perry, noemde vorige week in de VS zo'n Amerikaanse participatie vooralsnog “problematisch”.

Volgens de Nederlandse minister van Defensie, Joris Voorhoeve, heeft nog geen enkel NAVO-land zich tegenstander betoond van een vervolgmacht op IFOR. Ook de bereidheid om troepen te leveren aan een dergelijke macht is volgens Voorhoeve groot. Van belang is volgens de Nederlandse minister evenwel dat de Amerikanen aan de nieuwe troepenmacht deelnemen. Een beslissing daarover zal pas na de Amerikaanse verkiezingen van 5 november worden genomen. “Dat is een belangrijk politiek feit waar we nu eenmaal rekening mee moeten houden”, aldus Voorhoeve.

De ministers van de 16 NAVO-lidstaten zullen tijdens hun halfjaarlijkse informele overleg in Bergen, aan de Noorse westkust, ook spreken over aanpassing van de militaire commandostructuur van de alliantie. De NAVO moet operationeel niet alleen flexibeler worden, er moet in de bevelvoering ook meer ruimte komen voor zeggenschap van de Europese bondgenoten. Vooral Frankrijk, dat een jaar geleden aankondigde aansluiting te willen bij de militaire structuur van de NAVO, dringt hierop aan. In gesprekken met de Franse president, Chirac, eerder deze week heeft secretaris-generaal Solana van de NAVO Parijs een 'hoofdrol' beloofd in de NAVO 'nieuwe stijl'. Morgen zullen de ministers ook praten over de plannen tot uitbreiding van het bondgenootschap in oostelijke richting. Rusland verzet zich daar tegen. Eerder maakten de VS al bekend dat de NAVO volgend voorjaar op dit punt knopen zal doorhakken.

    • Z.C.A. Luyendijk