Geen zendtijd en subsidie bij discriminatie

DEN HAAG, 25 SEPT. Minister Dijkstal (Binnenlandse Zaken) wil de zendtijd voor politieke partijen intrekken als een extremistische partij door de rechter is veroordeeld wegens discriminatoire uitingen. Ook wil hij de overheidssubsidie aan dergelijke partijen voor bepaalde tijd kunnen stopzetten.

Dijkstal bereidt een wetswijziging voor om deze aanpak van politieke partijen mogelijk te maken. Voor een verbod van politieke partijen voelt Dijkstal niets. Alleen als er sprake is van een “zeer ernstige verstoring van het democratische proces” kan het verbieden van een partij een oplossing zijn, vindt Dijkstal.

De minister meent dat het gedachtegoed van extremistische partijen moet worden bestreden omdat het “is gebaseerd op ongelijkheid en derhalve in strijd met een der beginselen van de democratische rechtsstaat”. Dijkstal is altijd terughoudend geweest in het verbieden van organisaties. In een notitie schrijft hij dat een verbod van politieke partijen en ontneming van het kiesrecht “de wortels van ons democratische stelsel” raken. “Ondemocratisch gedachtegoed dient te worden bestreden, echter zonder dat de in dat kader te nemen maatregelen zelf op gespannnen voet komen te staan met de beginselen van onze democratische rechtsstaat”, aldus Dijkstal.

Op dit moment is het alleen mogelijk een partij te verbieden als zij het democratische proces zeer ernstig en stelselmatig verstoort met uitingen van bijvoorbeeld rassendiscriminatie. Dijkstal acht dat een “uiterste middel, dat zeer restrictief dient te worden ingezet”.

Stopzetting van de subsidie en intrekking van de zendtijd geeft volgens Dijkstal de kiezers en partij een “duidelijk signaal” dat de grens van het toelaatbare is overschreden, zonder dat het functioneren van die partij te zeer wordt beperkt. Een veroordeelde partij - de uitspraak van de rechter moet in de ogen van Dijkstal onherroepelijk zijn voordat deze maatregelen kunnen worden genomen - krijgt hierna de mogelijkheid “haar gedragslijn” bij te stellen. Gebeurt dat niet, dan kan in het uiterste geval alsnog worden overgegaan tot ontbinding van de partij, aldus Dijkstal.

Vorig jaar werden de Centrumdemocraten, partijleider Janmaat en zijn echtgenote Schuurmans door het gerechtshof in Den Haag tot geldboetes veroordeeld wegens belediging of aanzetten tot haat tegen of discriminatie van buitenlanders. Dat arrest is op de meeste punten door de Hoge Raad bevestigd, maar op enkele punten teruggewezen naar het hof. De partij CP'86, die niet in de Tweede Kamer is vertegenwoordigd, is door het hof in Amsterdam veroordeeld als criminele organisatie. CP'86 is tegen dat arrest in cassatie gegaan. Mocht de Hoge Raad dat cassatieverzoek afwijzen, dan kan het openbaar ministerie door middel van een civiele procedure CP'86 ontbinden. Beide zaken hebben overigens betrekking op een periode waarin de voorgenomen wetswijziging van Dijkstal nog niet van kracht is.