Vrouwen van veel woorden

“Beatrix leest niet voor niets de troonrede zo monotoon voor en met lage stem. Daar is over nagedacht. Een hoge stem, een high pitched voice, ervaren mensen als minder prettig en onthouden zij daarom minder goed. Laat dat vooral geen reden zijn voor dames om nergens aan te beginnen. Als je je bewust bent van het verschil tussen man en vrouw, hoeft dat nog geen barrière te vormen. Integendeel, ik zou het eerder als een uitdaging willen zien.”

Wat je al niet leert tijdens debatteren. Antoinette Laan, bestuurslid van de Nederlandse Debat Vereniging, had haar intermezzo-speech tijdens de Ladies Day vorige week in Tilburg in elk geval grondig voorbereid. “Een Jan Timmer valt door geen enkele vrouw te evenaren. De impact van zijn figuur, zijn intonatie, dat norse gezicht - als een vrouw met zo'n gezicht zou binnenkomen, zou iedereen haar een chagrijn vinden.”

Desondanks traden op het toernooi, georganiseerd door de Tilburgse Debat Vereniging Cicero in samenwerking met Studium Generale, dames in leeftijd variërend van 20 tot 62 jaar enthousiast tegen elkaar in het strijdperk van de eloquentia. Bij deze vorm van debatteren redetwisten de deelnemers individueel in ieder drie beurten over een vantevoren opgegeven stelling. De voorstander mag de stelling inperken en daarbij zeer creatief te werk gaan. Dat daaraan toch grenzen zijn, bleek wel in een van de halve finales met als stelling 'vrij citeren uit andermans werken moet kunnen'. Irene Uitermark maakte daarbij de beperking: “Mits binnen grenzen van fatsoen en wet”, en zadelde daarmee haar tegenstandster Bibilotte Duyvesteyn op met een onmogelijke klus. “Ik ben confuus!” liet Duyvesteyn weten. “Is dàt vrij citeren? De voorstander staat hier de tegenstander te verdedigen. Citeren mag, als de bron maar vermeld wordt: dit is een waarheid waar niet tegen te strijden valt.” Oftewel een true-ism, in het debating jargon. De jury was het daar roerend mee eens en dus werd deze semifinale een walk over voor Duyvesteyn.

Uit dit debat blijkt wel dat de taak van de tegenstander is om in de stelling en de argumentatie van haar opponent zoveel mogelijk gaten te vinden. De jury let echter niet alleen op argumenten, maar ook op articulatie, spreektempo, mimiek, houding, contact met het publiek en niet te vergeten humor.

Zoals wel vaker blonk de jury uit door zeer originele en creatieve stellingen. Een kleine greep: 'Nederland moet een Duitse deelstaat worden', 'Er moet een air-miles-systeem komen op medische behandelingen' en, in de finale, 'Leve de lijfstraf!'

Deze finale liet opnieuw een geweldige botsing van debatteerstijlen zien: de jonge, maar reeds zeer ervaren en spitse debater Duyvesteyn tegen de vut-gerechtigde, uitgesproken wijsgerige en taalkundig goed onderlegde debutante Kruishoop.

De 20-jarige Duyvesteyn opende - overigens met bronvermelding - met een citaat van Rudy Kousbroek die in deze krant Nederland had vergeleken met een grote plassende, kakkende mensenmassa. Billekoek ('met de vlakke hand of lineaal') kon naar haar stellige overtuiging dit land weer 'gewoon netjes' maken. Een lik-op-stukbeleid op microniveau dus. Volgens haar tegenstandster zou dit alles niets uithalen, integendeel: de maatschappij zou erdoor verharden. Zij zag veel meer heil in, jawel, debatteren.

Tot veler verrassing won Kruishoops humor en taalgevoel het van de structuur van Duyvesteyn. En daarmee won de finaliste met de laagste stem. De docente bedrijfscommunicatie zag het afgelopen voorjaar een folder over debating op diezelfde avond. “Ik dacht: 'Daar kan ik nog net naartoe!' ” Haar trainer Gijs Weenink maakte haar enthousiast voor het debatteren. “Het goede van debating vind ik dat je leert om de zaak ook eens van de andere kant te bekijken. Voor studenten lijkt mij een moduul debatteren veel zinvoller dan vele vormen van bedrijfscommunicatie zoals interview- en vergadertechnieken.”

Maar haar sublieme spitsvondigheden lijken toch moeilijk aan te leren. Blij was Kruishoop met de waardering van het publiek daarvoor. “Mijn kinderen vinden mijn humor vreselijk!” Wellicht hadden zij liever lijfstraffen gehad.

Nederlandse Debat Vereniging, Hoefstraat 116, 5014 NM Tilburg, 013-5434790