Voorzichtig Feyenoord profiteert van rode kaart voor Sparta-doelman Metgod; Angst regeert in Moeder aller Derby's

Overal ter wereld zijn stadsderby's beladen ontmoetingen vol hartstocht. Maar niet in Rotterdam. Bij Sparta-Feyenoord (0-1), de Moeder aller Derby's, gingen de liefhebbers zaterdag teleurgesteld naar huis.

ROTTERDAM, 23 SEPT. Wie kent niet stadsderby's als de Fla-Flu in Rio de Janeiro, de Old Firm in Glasgow, de Derby della Madonnina in Milaan en de Derby della Cupola in Rome? Beladen gebeurtenissen waarin het rivaliserende element van voetbal het beste tot uiting komt. Dagen, soms weken voor de dag des oordeels nemen de media de stad in een wurgende greep met voorspellingen, analyses, terugblikken, vraaggesprekken en statistieken. Ook voor de buitenstaander is er bijna geen ontkomen aan. De derby wacht en iedereen zal het weten.

Zo is het ook een beetje in Rotterdam wanneer Feyenoord en Sparta elkaar treffen voor de Moeder aller Derby's, zoals men de traditionele duels in de Maasstad pleegt te noemen. Maar meer dan dat beetje ophef kan de Nederlandse cultuur niet verdragen. Na behaalde titels en medailles wil hier te lande vaak een pathologische uitbundigheid heersen en reageren de goegemeente en haar leiders alsof zich zojuist de hemel geopend heeft. Maar doorgaans draagt de opwinding een ingetogen karakter. Rivaliteit in de sport is dan onschuldig vergeleken bij de confrontaties in gepassioneerde voetballanden. Dan is gedurende de dagen na de wedstrijd van een euforische of traumatische stemming zeker geen sprake meer. Slechts in intieme kring leven de ervaringen voort. Zelfs in Nederlands grootste voetbalstad spreekt een derby nauwelijks tot de verbeelding.

Toch heerste zaterdagavond op het Sparta-plein voor het stadion van Spangen voor de wedstrijd een stemming die past bij een duel tussen plaatselijke voetbalmachten. Typisch volk, typisch rumoer, typische uitdossingen en typische spanning. Hier en daar een vlag, een spreekkoor, een zwarthandelaar in kaarten en een onschuldig opstootje. Politie te paard die met een glimlach op het gezicht elke vorm van gewelddadigheid in de kiem probeerde te smoren. Suppoosten in oranje hesjes die vriendelijk en beleefd zonder aanziens des persoons alle toeschouwers betastten op zoek naar wapentuig - al rijst de vraag of de aanwezige aristocratie hetzelfde lot is beschoren.

De toeschouwers drinken nog bier, ze lopen nog de tribunes op en af met patat en worst, ze zingen volksliedjes en slaan elkaar op de schouders van plezier. Uit een tribunevak waar de aanhang van de bezoekende club bijeen is gedreven, klinken spreekkoren over strijdlust en liederen over eeuwige trouw die overigens geenszins het karakter van een pastorale dragen. De aanhang van de thuisclub stelt zich bescheidener op door regelmatig het traditionele clublied aan te heffen. Het mag dan duidelijk zijn dat de een het licht in de ogen van de ander niet gunt, van moordende rivaliteit is niets te merken. De derby wordt gespeeld in een sfeer die dichter bij religieuze samenkomst ligt dan bij een machtsstrijd tussen Rotterdam-Noord en Rotterdam-Zuid.

Het duel geeft ook weinig aanleiding tot opwinding. Er heerst wederzijds respect, van hartstocht geen spoor. De verlammende angst om te verliezen wint het van de de vurige wens om te winnen. Zelfs wanneer halverwege de eerste helft Sparta-doelman Metgod door scheidsrechter Van der Ende van het veld wordt gestuurd, omdat hij de bal buiten het strafschopgebied met de hand raakt, komt de strijd niet tot leven. Alleen op de tribune waar mevrouw Metgod met haar trotse kinderen heeft plaatsgenomen, valt enige opwinding te signaleren en wordt ontdaan gereageerd.

Gelukkig voor Sparta mag een doelman die uit het veld is gestuurd, worden vervangen door een reserve-doelman en dient daarvoor in de plaats een veldspeler het strijdperk te verlaten - zo rampzalig is een rode kaart voor een keeper dus ook niet. De invaller, in dit geval Van der Geest, heeft echter als nadeel dat hij zonder opwarming in het doel moet plaatsnemen. Bijvoorbeeld in de ijshockeysport mag een invaller-doelman eerst worden 'ingeschoten' voordat de wedstrijd wordt hervat. Toch hoefde Van der Geest zich deze avond niet ongerust te maken. Van de aanval van Feyenoord ging zaterdagavond namelijk nauwelijks dreiging uit. Zelfs de numerieke meerderheid was geen reden voor de grote buurman om Sparta de stuipen op het lijf te jagen. Zoals gememoreerd: angst was op Spangen de baas.

Even na de pauze trof Feyenoord zoals mocht worden verwacht doel. Een mislukte voorzet van verdediger Boateng werd door Larsson opgevangen en met een diagonaal schot in een doelpunt omgezet. De 1-0 voorsprong was voor Feyenoord aanleiding zich nog meer tot risicoloos spel te beperken. Minutenlang werd op het middenveld de bal van de ene voet naar de andere gespeeld, hetgeen in het belang van de amusementswaarde een vorm van spelbederf kan worden genoemd. Het strekt de Feyenoorders nog tot eer, dat ze zelden op hun doelman terugspeelden. Daarmee onderscheidden ze zich dezer dagen van Ajax, dat onlangs in Auxerre bijna het wereldrecord terugspelen op de doelman verbeterde.

Van wat er verder op het veld van Spangen gebeurde, kreeg geen voetballiefhebber of zelfs geen supporter het warm. Haan, de trainer van Feyenoord, zei zolang hij nog bezig is met de opbouw van zijn nieuwe ploeg niets in aanvallend voetbal te zien. Want wie aanvalt, loopt kans te verliezen. Zolang zijn elftal de ranglijst aanvoert, zullen weinigen in Feyenoord-kringen zich kritisch uitlaten over zijn opvatting van voetbal. Maar is het niet opmerkelijk dat voor het UEFA-Cupduel van morgen in de Rotterdamse Kuip tegen CSKA Moskou nog geen derde van het aantal beschikbare entreekaarten is verkocht?

De veelbelovende derby bood vaak slaapverwekkend voetbal. Waarom verwachten liefhebbers nog zo veel van voetbal? Zingend en drinkend, verlangend en hopend trekken ze naar het stadion, gedoemd bijna om teleurgesteld terug naar huis te gaan. Een in potentie gezellige zaterdagavond wordt verstoord door voetballers en trainers die bang zijn om te verliezen. Is er dan niets beters te beleven? Vast wel, zoiets als de volksfeesten van Fla-Flu, de Old Firm, de Derby della Madonnina en de Derby della Cupola. Maar die worden niet in het kille land van zuinige rekenaars gespeeld.