Pil bezorgt Egyptenaren eeuwige jeugd

KAIRO, 23 SEPT. “Binnenkort”, zegt een 60-jarige, gesluierde dame tegen een vrouw van begin dertig, “zie ik er net zo jong uit als jij. Geen rimpels of stijve gewrichten meer, inshallah.” Op de vraag hoe zij dat voor elkaar denkt te krijgen, vraagt de dame in opperste verbazing: “Ken jij Melatonine dan niet?”

Zij haalt een doosje uit haar tas, met een wereldbol erop. “Hier kind”, zegt ze, “neem dit. Ik heb thuis nog zes doosjes liggen.”

Dit doosje met dertig pillen, geïmporteerd uit Amerika, is een absolute hype in Egypte. Van de acht tafelgenoten van deze twee dames, merendeels mannen, slikken er zes Melatonine.

Maar sinds een paar weken wordt de wondere werking van deze pillen niet meer alleen op straat en in huiskamers besproken. Ook de kranten staan er nu bol van. Het tv-programma 'Het Gesprek Van De Stad' wijdde er laatst een hele uitzending aan. Want uitgerekend nu veel Egyptenaren geloven dat zij de eeuwige jeugd uit een pil kunnen halen, probeert een arts hun dat geloof weer af te pakken.

Professor Hani Ismail heeft een rechtszaak aangespannen om middel uit de handel te halen. Volgens hem loopt iedereen die Melatonine slikt, juist kans op een vroege dood. Wie er gelijk heeft, doet er niet zoveel toe. Wat de controverse boeiend maakt, is eerder dat zowel de dokter als de gebruikers de pillen een werking toedichten die ze waarschijnlijk in de verste verte niet hebben.

De opperste fascinatie van Egyptenaren met Melatonine is niet verwonderlijk. Egyptenaren hebben, net als andere Arabieren, heilig ontzag voor pillen, poeders en al het andere wat de medische stand in de aanbieding heeft. Iedereen die hier ooit een lichte verkoudheid heeft opgelopen, weet dat vrienden en buren direct bezorgd op de stoep staan met een bruine papieren zak vol antibiotica en pijnstillers.

Het is heel gewoon dat iemand halverwege een diner wat pillen uit een potje schudt en die ernstig doorslikt. Tijdens de eindexamens voeren gezondheidsorganisaties 'bewustzijnscampagnes' over de gevaren van excessief valiumgebruik onder scholieren.

Sommigen zeggen dat die obsessie voor medicijnen vooral voorkomt in landen waar de gemiddelde levensduur laag is en de medische zorg niet al te best. Anderen beweren dat hypochondrie sterker is in samenlevingen waarin grote klassenverschillen heersen. Wie medicijnen kan betalen om beter te worden (of beter om klachten te voorkomen), bewijst immers dat hij status heeft.

In die context is het niet verbazend dat veel Egyptenaren die het zich enigszins kunnen veroorloven, Melatonine in huis hebben. “Ik probeerde het in Amerika”, vertelt een corpulente zakenman die op een terras aan de Nijl de waterpijp rookt, “en voelde me meteen fit. Dus ik nam een paar doosjes voor familie en vrienden mee. Binnen de kortste keren stond de telefoon roodgloeiend. Ze belden me zelfs 's nachts om bestellingen te plaatsen.”

Volgens de zakenman, die veel in de Golf komt, slikt zelfs de Saoedische koning Fahd Melatonine. “Gelooft u mij niet? Goed, dan bellen we zijn dokter. Die heeft de pillen extra laten testen om zeker te zijn dat de koning er geen schadelijke bijwerkingen van ondervindt.” Hij draait een nummer en converseert amicaal met de dokter. Die belooft dat hij de testresultaten zal faxen. Wat de volgende dag ook daadwerkelijk gebeurt.

Volgens de bijsluiter is Melatonine bedoeld om jetlag te bestrijden. “Het is een vitaminepreparaat, een soort Ginseng,” zegt een Amerikaan die het in Kairo is gaan slikken. “Heel onschuldig.” Maar op de reclames wordt een echtpaar afgebeeld dat er “vóór Melatonine” oud en grijs uitziet, en “na Melatonine” jong en vief. Veler verbeelding slaat daardoor op hol.

Egyptenaren geloven intussen dat pillen niet alleen de tand des tijds stoppen, maar ook depressiviteit en kanker genezen. En sinds men fluistert dat ze ook de potentie stimuleren, is de run op de apotheken niet meer te stoppen. Daarom zijn er sind kort ook vier lokaal geproduceerde derivaten van Melatonine op de markt. Melatonine kost bijna vijftig gulden per doosje, mede doordat er een hoge importbelasting op zit. De lokale pillen worden (zoals veel medicijnen hier) zwaar door de overheid gesponsord. Daardoor kost 'Memphis' maar vier en een halve gulden en gaat 'Vivamax' voor zeven en een halve gulden over de toonbank. Met dit ruime assortiment kunnen de apotheken de vraag nog niet aan.

Vrouwen- en kinderarts Hani Ismail, die pijlsnel een nationale beroemdheid aan het worden is, heeft ongetwijfeld gelijk als hij stelt dat Melatonine niet het wondermiddel is waar mensen het voor houden. Maar in de hoop, waarschijnlijk, om zijn proces te winnen, begint hij de Egyptenaren steeds meer met hun eigen wapens om de oren te slaan. Zo zegt hij ineens dat Melatonine kanker veroorzaakt in plaats van geneest. Ook beweert hij nu met stelligheid dat vrouwen er onvruchtbaar van worden.

“Dokter Ismail”, concludeert een ietwat nuchtere Melatonine-slikker, “is dus net zo'n fantast als wij. Zolang hij niet met bewijzen komt, slik ik gewoon door.”