Grote risico's

ROTTERDAM, 23 SEPT. Boris Jeltsin lijkt allerminst een ideale kandidaat voor een bypassoperatie. Een geschikte patiënt heeft nog geen hartaanval doorgemaakt, geen andere slecht-functionerende organen en geen hart dat door zijn slechte werking al sterk vergroot is.

Het liefst zien de hartchirurgen een patiënt die alleen last heeft van angina pectoris: pijn op de borst bij emoties of lichamelijke inspanning, doordat het hart tijdens verhoogde activiteit door verstoppingen in de vertakkingen van de kransslagader niet meer voldoende zuurstofrijk bloed krijgt om zijn pompfunctie naar behoren te vervullen.

Naar verluidt heeft Jeltsin in juli zijn derde hartaanval doorstaan en zijn ook lever en nieren van de president niet in orde. Als dat juist is, is Jeltsin een moeilijke kandidaat voor de anesthesisten. Anesthesisten hanteren doorgaans vijf risicoklassen om het gevaar aan te geven dat een patiënt door zijn lichamelijke conditie een operatie niet zal overleven. Jeltsin behoort misschien wel tot de vierde risicoklasse: de patiënt heeft een dusdanig zwak gestel dat hij in constant levensgevaar verkeert. Alleen klasse 5 (patiënt zal met of zonder operatie waarschijnlijk binnen 24 uur overlijden) gaat daar nog boven. Bij een operatie van een verzwakte patiënt kunnen de middelen die voor de narcose worden gebruikt en de lichamelijke stress door de vaak ernstige verwondingen die de chirurg veroorzaakt het lichaam te veel worden, waardoor het risico dat de patiënt de operatie niet doorstaat hoog kan oplopen. Gezonde lever en nieren kunnen de anaesthetica wel verwerken, maar zieke organen kunnen er verder door worden beschadigd. Ook de operatie van een hart dat waarschijnlijk al op drie plaatsen dood weefsel bevat is een riskante onderneming. In kringen rond Jeltsin is al een overlijdensrisico van 50 procent genoemd.

Het is de vraag wat Jeltsin er aan heeft als de ingreep slaagt en hij hem overleeft. Wie geen ideale patiënt is voor een bypassoperatie moet er ook geen volledig herstel van verwachten. In een variant op de kreet 'operatie geslaagd, patiënt overleden' bestaat de kans dat Jeltsin de operatie overleeft, maar dat hart of algemene conditie van de Russische president al zo slecht zijn, dat hij nog steeds niet in staat zal zijn zijn ambt volledig uit te oefenen.