Akkoord brengt muntunie dichterbij; Europa eens over stabiliteit van euro

DUBLIN, 23 SEPT. De Economische en Monetaire Unie (EMU) is een stap dichterbij gekomen, nadat de ministers van Financiën en centrale-bankpresidenten van de EU-lidstaten in grote lijnen akkoord zijn gegaan met twee maatregelen die de stabiliteit van de muntunie moeten waarborgen.

Dat is de uitkomst van informeel overleg dat de bewindslieden dit weekeinde in het Ierse Dublin hebben gevoerd. Zij werden het eens over een nieuw Europees Monetair Stelsel (EMS-2), waarin de verhouding wordt geregeld tussen de euro, de gemeenschappelijke munt van de landen die in 1999 tot de muntunie toetreden, en de valuta's van de landen die dan nog niet meedoen. Het EMS-2 moet al te grote wisselkoersfluctuaties tussen euro en de andere valuta's voorkomen.

[De Italiaanse premier, Prodi, bezoekt vandaag Den Haag om begrip en steun te vragen voor directe deelname van zijn land aan de EMU, ook al voldoet Italië niet aan alle criteria. In een vraaggesprek met NRC Handelsblad wijst hij op de vooruitgang die is geboekt bij het saneren van de overheidsfinanciën.]

In Dublin schaarden de Europese landen zich ook achter een stabiliteitspact met een automatisch stelsel van boetes, om de interne stabiliteit van de muntunie te verankeren. Om te kunnen toetreden tot de muntunie moeten EU-lidstaten in 1997 voldoen aan vijf criteria voor de overheidsfinanciën en financiële stabiliteit, waaronder in principe een begrotingstekort van niet meer dan 3 procent. In het stabiliteitspact verplichten aan de EMU deelnemende landen zich dat zij ook na toetreding tot de muntunie hun begroting op orde zullen houden.

Overschrijdt een EMU-lidstaat na 1999 het maximum-begrotingstekort van 3 procent, en treedt binnen een vastgestelde termijn geen verbetering op, dan zal die lidstaat een omvangrijk bedrag renteloos moeten stallen op een rekening bij de EU. Als ook daarna het tekort niet wordt teruggedrongen, wordt het deposito na een jaar omgezet in een boete.

Bij de discussie over de lengte van de termijn tussen een tekort-overschrijding en de sancties en de hoogte van de boete werd wel vooruitgang geboekt, maar er is nog geen akkoord. Dat geldt ook voor de definitie van “uitzonderlijke en tijdelijke” omstandigheden die dispensatie kunnen geven. De Ierse minister van Financiën, Ruairi Quinn, zei een akkoord te verwachten op de Europese top van regeringsleiders eind dit jaar in Dublin.

De juridische verankering van de euro, die belangrijk is voor de verandering van contractuele verplichtingen in nu nog nationale valuta's naar veplichtingen in euro's, zal grotendeels urgent worden geregeld bij het 'kapstok'-artikel 235 van het Verdrag van Maastricht. Ook de omzetting van de huidige ecu in de euro, tegen een koers van 1 op 1, en de afronding van die omzetting worden urgent geregeld.

Om omzetverlies bij benzinepompen in de grensstreek tegen te gaan heeft minister Zalm met zijn Duitse collega Waigel gesproken over de mogelijkheid van een verhoging van de brandstofaccijns in Duitsland, in navolging van de accijnsverhoging die het kabinet doorvoert. België zal waarschijnlijk een accijnsverhoging doorvoeren van een zelfde orde van grootte als die in Nederland.

Van de Benelux-landen, Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk en Ierland wordt verwacht dat zij de eerste groep EMU-deelnemers vormen in 1999.