Dusko Tadic had niet veel aan getuige 'U'

DEN HAAG, 21 SEPT. Een handjevol getuigen heeft de verdediging tot nog toe gehoord gehoord in de rechtszaak tegen de Bosnische Serviër Dusko Tadic voor het VN-tribunaal voor oorlogsmisdaden in voormalig Joegoslavië. De eerste twee getuigen trokken zich zonder opgaaf van redenen terug.

Eén getuige bleef voor de publieke tribune verborgen achter schermen; zijn gezicht was onherkenbaar gemaakt op tv-beelden. Twee andere getuigen werden achter gesloten deuren gehoord, zonder publiek, zonder pers. Pas gisteren zou een getuige weer in open court worden gehoord. De aanklager probeert inmiddels een eind te maken aan de geheimzinnigheid. Hij heeft de rechters verzocht de verklaringen van getuigen openbaar te mogen maken.

De eerste getuige - aangeduid met de letter 'U' - was een Bosnische Kroaat afkomstig uit Kozarac, het dorp waar Tadic een koffiebar had en karatelessen gaf toen in 1991 de Servische troepen het na een artilleriebombardement innamen. Tadic maakte volgens ooggetuigen vanaf dat moment deel uit van de Servische troepen die de moslimbevoking van Kozarac naar gevangenkampen leidde. Tadic zou daarbij onder meer mannen en vrouwen hebben gescheiden en mannen in de kolonne mensen die het dorp verliet hebben mishandeld. Getuige 'U' leek als postbode van Kozarac de aangewezen persoon om aannemelijk te maken dat Tadic het slachtoffer is van persoonsverwisseling, zoals de verdediging wil aantonen.

'U' leek daarin jammerlijk in te falen. Hij verklaarde bij het begin van de artilleriebombardementen eind mei 1991 Kozarac in een vluchtelingenstroom te hebben verlaten en pas in september van datzelfde jaar te zijn teruggekeerd (de gevangenkampen waarin de moslims werden opgesloten en mishandeld werden eind augustus opgeheven). Hij vertelde dat Tadic toen secretaris was van de bewonersvereniging en een warm voorstander om het grotendeels in puin geschoten dorp nieuw leven in te blazen. Volgens 'U' was Tadic gekozen door de bewoners en niet aangewezen door Servische leiders. Op vragen van de Britse advocaat Steven Kay, die in de rechtszaal voor de verdediging de verhoren leidt, antwoordde 'U' nimmer iets vernomen te hebben van misdaden die Tadic mogelijk had begaan.

Het beeld dat 'U' van Tadic opriep was dat die de kwaadste niet was en zich in elk geval na de sluiting van de kampen waarin hij zoveel ernstige misdrijven zou hebben begaan, een rechtschapen burger had betoond.

In kruisverhoor bleek de aanklager een paar dingen van 'U' te weten. Zo vroeg hij hoe 'U' aan zijn huis in Kozarac - waar voor de inname door de Serviërs een moslimfamilie had gewoond - was gekomen. Dat had hij gekregen van een commissie voor herhuisvesting waarin Tadic zitting had, zo gaf 'U' toe. Had de getuige voor de oorlog als postbode niet uitgezocht wanneer oude mensen hun pensioen ontvingen en vervolgens om geld gevraagd, zo vroeg de anklager. En had hij niet het huis van zijn buurman geplunderd nadat hem een woning was toegewezen? De getuige ontkende alles.

Angst voor de aanklager is een belangrijke reden voor getuigen van de verdediging om anoniem te blijven. Al vanaf de eerste zoektocht naar getuigen in de Servische Republiek werd het de verdediging duidelijk dat veel mensen bang waren zelf aangeklaagd te worden bij een gang naar Den Haag. Velen wilden dan ook niet komen. Uiteindelijk was een aantal getuigen bereid door middel van een videoverbinding verklaringen af te leggen. De aanklager zou inmiddels een meer dan gemiddelde belangstelling hebben voor enkele getuigen van de verdediging en hun dossiers hebben opgevraagd om te zien of ze zich schuldig hebben gemaakt aan oorlogsmisdaden.

Voordat de getuigen van de verdediging dinsdag aan bod kwamen, behandelden de rechters een motie van de verdediging om 21 van de 31 punten in de aanklacht te laten vallen, gezien het volgens de verdediging gebrekkige bewijs voor een aantal beschuldigingen. De rechters debatteerden toen lang met de verdediging en de aanklager over juridische kwesties rond het tribunaal, onder andere over de vraag of een verdachte kan worden veroordeeld op basis van de verklaringen van één getuige. De vraag bleef onbeantwoord. De rechters verwierpen de motie met het argument dat pas na de rechtszaak uitspraak over de aanklacht zal worden gedaan.

    • Z.C.A. Luyendijk