Zwangere piraat op de Caraïben

Alison MacLeod: The Changeling. Macmillan, 324 blz., ƒ 50,35

Uitgeverij De Wereldbibliotheek had een paar jaar geleden een opmerkelijk succesje met een boek over het optreden van vrouwen vermomd als man in veldslagen en andere historische gebeurtenissen. Of het om zuiver geschiedkundige belangstelling ging, of dat de man-vrouw misschien wel om andere redenen tot de verbeelding van de lezers sprak, vermeldden verkoopcijfers niet. Trok de film Orlando kijkers omdat het een Woolf-verfilming was, of omdat hij over een wonderlijke geslachtsverandering ging?

De Canadees-Engelse schrijfster Alison MacLeod (1964) nam voor haar eerste roman meteen dit intrigerende onderwerp bij de kop. In The Changeling schuimt een als man verklede vrouw de havens af van het Caraïbisch gebied, op zoek naar vertier, goud en liefde. Op het nippertje ontkomt ze aan ophanging wegens piraterij: evenals een medepiraat blijkt ze zwanger te zijn.

Zo ontsnapt Anne/Anson voor de tweede keer in haar leven aan de strop. De eerste keer was toen bij haar geboorte de navelstreng om haar nekje zat en haar pleegmoeder die op het laatste moment wist los te bijten. Haar echte moeder, het sympathieke romanpersonage Schele Sally die denkt zwanger te zijn van Tom de kat, maar in werkelijkheid door haar broodheer bevrucht werd, sterft in het kraambed. Geen zee gaat de schrijfster te hoog om de wederwaardigheden van haar Anne/Anson grotesk te maken.

Het verhaal wordt weliswaar min of meer chronologisch verteld, maar de lezer moet niet terugschrikken van absurde toevalligheden of onmogelijkheden. Een flinke scheet kan de zeilen van een doelloos drijvend schip weer doen opbollen; het eerste wat Anne als baby'tje doet, is haar pleegmoeder een likje geven, waarop deze als een haas controleert of het kind een staartje heeft. En vanuit het kraaienest van haar piratenschip ziet Anne/Anson ergens in de buurt van Cuba haar halfzusje uit Ierland rondpeddelen in een kano vol minuscule zeediertjes. Ze wil uit angst verraden te worden op haar vuren, maar is haar schietijzer kwijt. Het over en weer in plat Iers schelden tussen een piraat en een peddelaarster op een verre zee is bedoeld om de verbazing en de lachspieren te prikkelen.

Wie liever zoekt naar structuur registreert dat de geslachtsloze zeediertjes door het halfzusje gebruikt worden om onderzoek te doen naar de ongelofelijke aspecten van de voortplanting. Alison MacLeod heeft zich niet helemaal op de golven van haar rijke fantasie laten meevoeren. De rode draad in haar verhaal is het onzekere geslacht in de natuur. Annes vader in Ierland was een ondernemend bioloog die voor hij aardappelen ging telen, kersen kruiste met komkommers om een kerskommer te kweken. Blasfemie of prijzenswaardige ruimdenkendheid? Alison MacLeod houdt niet van onwrikbare zekerheden, of het moesten bakerpraatjes en bijgeloofjes zijn, die ze ter vergroting van de leesvreugde gul rondstrooit.

Het is ongeveer 1700, Queen Anne bezoekt met een zeer pootje het Isle of Dogs en bepaalt zonder het te weten het geslacht van het enige kind op het eiland. De slavernij viert hoogtij en piraten schamen zich niet een schip met vierhonderd stervende slaven te enteren om er zoveel mogelijk op te kalefateren en te verkopen. Piraat Anne draagt een steenbokhoorn in haar broekje, waar ze ook mee plast. Wie van Jeanette Winterson en Angela Carter genoten heeft zal aan dit verrassende debuut van Alison MacLeod eveneens plezier beleven.