Feilloze parodie op avondje schooltoneel

Voorstelling: Het Volk in Dothan, naar Joseph in Dothan van Joost van den Vondel, door Het Volk. Gezien: 19/9 Toneelschuur Haarlem. Aldaar t/m 21/9. Tournee t/m 24/4. Inl: 023-5355508.

Er moeten mensen zijn die zich nog de enscenering van Vondels treurspel Joseph in Dothan herinneren, zoals gespeeld door de Nederlandse Comedie in 1960. Inmiddels zijn meer dan drie decennia verstreken waarin het stuk vergeten leek, maar dit jaar opeens is Joseph herontdekt: na de versie door het nieuwe gezelschap Het Toneel Speelt die in juni in première ging, is het stuk, in bewerkte vorm, nu ook te zien bij de Haarlemse groep Het Volk. Vanaf oktober gaan de twee groepen zelfs gelijktijdig op tournee.

Wie beide voorstellingen wil zien doet er verstandig aan te beginnen met de serieuze versie, die van Het Toneel Speelt. De enscenering van Hans Croiset is een gewetensvol eerbetoon aan een schrijver die zijns inziens ten onrechte in een ivoren toren is beland. Croiset legt de nadruk op de schoonheid van Vondels alexandrijnen en de actualiteit van zijn stuk.

Zo niet Bert Bunschoten en de broers Joep en Wigbolt Kruijver. Samen met hun vaste regisseur Aike Dirkzwager maken de mannen van Het Volk gehakt van de tragedie. Het Volk in Dothan toont een heel eigen kijk op het stuk dat in hun optiek elke dramatische spanning ontbeert en daarom is teruggebracht tot een door drie lusteloze heren in schapenvellen verbeelde eigentijdse bijbelvertelling, inclusief een diaserie schapenhoeden. Het mag misschien niet hardop gezegd, maar ik heb genoten van dit onbekommerde gebrek aan respect voor Vondel.

De acteurs spelen al jaren stukken van eigen makelij, waaronder een trilogie over het Mannelijk Onvermogen: tragi-komische voorstellingen over mannen die, hun hopeloos mislukte leven overziend, nog één keer pogen uit te breken. In de bijbelse Joseph herkennen de acteurs datzelfde onvermogen als hij zich door zijn broers willoos in de put laat gooien en als slaaf laat verkopen. Met om het hoofd geknoopte theedoeken en plooirokken tot op de knokige knieën staan de acteurs in een knullig decor, bestaande uit een halve plastic put en een plastic rotsblok met een handvat eraan. De drie mannen blijken leraren die zich voorbereiden op hun opvoering van Joseph in Dothan voor een aula met rumoerige scholieren die, zo weten de docenten, geen boodschap hebben aan 350 jaar oude verzen. Daarom is een nieuwe bewerking van het stuk gemaakt zonder reien en gesteld in armoedig, rammelend sinterklaasrijm waarin 'kudde' volgt op 'knudde'.

In een reeks onweerstaanbaar komische scènes, waarin onderlinge irritaties en animositeit het repeteren steeds lastiger maken, parodieert Het Volk feilloos een avondje onvervalst schooltoneel - van het soort dat je in een klap voorgoed geneest van toneel in het algemeen en Vondel in het bijzonder. Daar staan ze dan: drie heren op leeftijd die houterig, zonder bezieling en gespeend van elk acteertalent, ons willen doen geloven dat ze de jeugd in eigen persoon zijn. Niet vaak is zo'n vreugdeloze vertoning tegelijk zo'n feest van herkenning.

    • Noor Hellmann