Clovis-golf

Het is dit jaar 1500 jaar geleden dat de Frankische koning Clovis zich liet kerstenen. Deze daad was nauwelijks religieus geïnspireerd. Clovis, afkomstig uit het Rijnland, had zijn vrouw Clothilde beloofd zich tot het christendom te zullen bekeren als hij de strijd bij Tolbiac (nabij Keulen) tegen de Alamannen zegevierend zou afsluiten. Clovis won de slag en deed vervolgens de belofte aan zijn vrome Clothilde gestand. In Reims liet de Clovis zich op kerstdag 496 dopen, waarna hij zich toch maar in Parijs vestigde, omdat hij als wereldlijk heerser liever niet te dicht op de geestelijke macht wilde zitten.

Sindsdien waant een deel van Frankrijk zich een centralistische staat op monarchale grondslag. Ware het niet dat die staat de laatste twee eeuwen grotendeels door presidenten is geregeerd. Dat Frankrijk nu een republiek is compliceert het nationale gevoel daarom danig. Want waar liggen de wortels nu eigenlijk: in het Reims van 496, bij het huis-Capet dan wel de Bourbon-dynastie of toch in de Revolutie van 1789?

Aan de vooravond van de herdenking van de doop van Clovis is daarover een debat opgelaaid. Een vraag daarbij is of Clovis gezien mag worden als de stichter van de Franse staat of dat de basis later ligt? En, als alles inderdaad aan Clovis te danken is, is diens erfenis dan allereerst seculier is of toch christelijk? Dat is niet alleen een historische kwestie, maar ook een politieke. Want wie nu Clovis opeist voor heel Frankrijk, loopt het risico tegelijkertijd de nog altijd sluimerende ambities van de katholieke kerk in de kaart te spelen.

In sommige publicaties wordt de eerste christen-koning met zevenmijls laarzen geactualiseerd, alsof er één rechte lijn is te trekken van Clovis naar Chirac. Uiteraard via generaal De Gaulle. “Kom op zeg, dit zeg ik nu al vijftienhonderd jaar”, bulderde hij volgens de Wall Street Journal niet voor niets tegen een Amerikaanse ambassadeur, in een moment van opperste irritatie over zoveel onbegrip voor het specifieke karakter van de Franse staat. Er worden zelfs conclusies getrokken die consequenties kunnen hebben voor de Europese Unie. Wie Clovis omarmt, kan niet zomaar aanvaarden dat de Franse staat straks in een imperiaal Europa gaat verdampen.

De Clovis-golf in Frankrijk staat niet op zich. Er is sprake van een trend: de politieke intelligentsia op zoek naar haar roots in de middeleeuwen, een periode die nog niet zo lang geleden werd beschouwd als een tijd die de verlichte mens maar beter op afstand kon houden.

Op deze pagina wordt een aantal boeken behandeld die deze trend, de mediëvistiek als historiografisch wapen in het Europa van na de Koude Oorlog illustreren. (HSm)

Andere recente boeken over Clovis en zijn erfenis zijn:

Pierre Bergé: L'affaire Clovis. Plon, 166 blz, ƒ 36,50

Georges Bordonove: Clovis. Pygmalion, 318 blz, ƒ 53,30

Paul-Marie Couteaux: Clovis. Une histoire de France. Cinq leçons de politique française. Lattès, 280 blz, ƒ 48,80

Dominique Jamet: Clovis ou le baptême de l'ère. Ramsay, 237 blz, ƒ 40,60

Henri Paris, comte d'Orléans: Rois de France et le sacre, Rocher, 285 blz, ƒ 52,90

Michel Rouche: Clovis. Fayard, 500 blz, ƒ 65,60

Laurent Theis: Clovis, de l'histoire au mythe. Complexe, 220 blz, ƒ 38,95