Adviezen en besluiten

Dat toneelgroep De Appel, na het advies van de Raad voor Cultuur aan staatssecretaris Nuis om het gezelschap op te heffen, werkelijk maandenlang in onzekerheid heeft verkeerd over de eigen toekomst, valt moeilijk te geloven. Middenin Den Haag gesitueerd als het is en op handen gedragen door een vriendenclub die menig notabel telt, moeten de antennes toch wel iets van Nuis' plannen hebben opgevangen.

Maar het probleem was natuurlijk dat in het openbaar alleen tegen de eventuele opheffing te hoop gelopen kon worden (en dat dan ook nog tijdens de slome zomermaanden).

Nu de beslissing van Nuis bekend is, heeft De Appel weer een reden en als je het mij vraagt nog meer reden om te protesteren. De overweging van de Raad voor Cultuur om opheffing te adviseren was dat artistiek leider Erik Vos volgende maand weggaat. Vos is De Appel en met zijn vertrek, zo redeneerde de Raad, komt het bestaansrecht van de groep te vervallen. Bovendien had de Raad te weinig vertrouwen in de nieuwe artistieke leiding, de regisseurs Aram Adriaanse en Aus Greidanus, om ondanks het vertrek van Vos continuëring van de subsidiëring te adviseren.

Men kan, zoals De Appel uiteraard prompt deed, tegen dat standpunt bezwaar aantekenen en stellen dat het 25 jaar oude gezelschap zonder Vos ook nog heel wat waard is, maar op zichzelf is de redenering van de Raad niet gek. Als Adriaanse en Greidanus een subsidie-aanvraag hadden ingediend ter oprichting van een gezelschap onder hun leiding - en in zekere zin komt het daarop neer - dan had niemand het vreemd gevonden als hun verzoek niet gehonoreerd werd. Hoe men het ook wendt of keert, er zit ratio achter het raadsadvies.

In elk geval heel veel meer dan achter de beslissing van Nuis, die deze week bekendmaakte dat het gezelschap dan wel kan blijven voortbestaan, maar het met 420.000 gulden minder moet doen dan onder Vos. Dit klopt niet, hier maakt de gelegenheid een dief. Nuis omkleedt zijn besluit met nobele argumenten (“domweg een kwestie van verdeling van de koek”), maar die kunnen niet verhullen dat hij een ordinaire bezuiningingsmaatregel treft.

Kennelijk heeft Nuis, anders dan de Raad, wel voldoende vertrouwen in de nieuwe leiding - wat zijn goed recht is. Maar het is raar, als hij De Appel tegelijkertijd 'straft' voor die wisseling van de wacht. De staatssecretaris had óf het gezelschap moeten opheffen óf de subsidie op het huidige niveau (1,6 miljoen) moeten handhaven óf hij had - en dat is nog het meest logische - moeten zeggen: de Raad heeft geen vertrouwen in de nieuwe leiding en ik wel, maar om het zekere voor het onzekere te nemen, zorg ik dat ze een zo goed mogelijke start kunnen maken en geef ik ze méér geld. Bijvoorbeeld 420.000 gulden.

Vergelijkbaar maar toch anders is Nuis' beslissing om Reflex, het dansgezelschap van het Noorden, op te heffen. Hij volgt hiermee het advies van de Raad, maar reserveert een bedrag van 1 miljoen voor een nieuw gezelschap in Groningen. Dat is bijna 7,5 ton minder dan Reflex kreeg en dus eigenlijk ook een bezuiniging, maar in dit geval weet Nuis niet voor welk gezelschap en welke artistiek leider hij het resterende bedrag reserveert. Zijn besluit is dus te billijken. Het is ook wijs: terecht gaat hij er vanuit dat Groningen niet zonder dansgezelschap kan komen te zitten, alleen maar omdat de huidige groep niet voldoet.

Ook vergelijkbaar maar nog weer anders is Nuis' besluit ten aanzien van Maatschappij Discordia. Conform het raadsadvies stopt hij met de subsidiëring van deze toneelgroep maar, eveneens conform het advies, trekt hij drie ton uit voor een 'persoonlijke meerjarige projectsubsidie' voor artistiek leider Jan Joris Lamers en een 'beperkt, vast gezelschap van twee, drie acteurs'. Het is een vreemd advies en een vreemd besluit. Discordia vroeg de Raad om zeven ton meer dan de groep tot nu toe kreeg (1,2 miljoen). Vervolgens krijgt alleen de artistiek leider een bedrag waarvoor geen enkel plan bestaat. Lamers moet voor veel minder geld iets gaan doen wat hij niet wil gaan doen. Wordt Discordia nu opgeheven of niet? En wat wordt er nu van Lamers verwacht? Wat moet hij gaan doen van dat geld en op grond van wat beoordeelt de Raad in de volgende adviesronde of hij voldoet? Nuis en de Raad horen geen plannen te honoreren die niet bestaan.