'Wij hadden geen oog voor de gevoelens'; Excuses Okinawa over bases VS

TOKIO, 18 SEPT. De Japanse premier Ryutaro Hashimoto heeft gisteren de juridische procedures ingetrokken die de gouverneur van Okinawa, Masahide Ota, moesten dwingen mee te werken aan de verhuur van land voor Amerikaanse bases op het eiland.

Ota kondigde vorige week vrijdag aan dat hij zijn verzet zou opgeven, en met het beëindigen van de juridische procedures komt nu een einde aan de strijd die de Japanse regering en de gouverneur het afgelopen jaar hebben gevoerd over de bases.

Gouverneur Ota gaf zijn verzet op, enkele dagen nadat een referendum op Okinawa een opkomst kende van slechts 59 procent, ook al stemden deze kiezers in grote meerderheid voor vermindering van de Amerikaanse aanwezigheid. Na het referendum beloofde premier Hashimoto zich in te zetten voor verdere vermindering van de overlast en hij zegde tevens 75 miljoen gulden toe voor economische steun aan deze armste provincie van Japan. Afgelopen dinsdag reisde de premier naar Okinawa en bood zijn excuses aan voor de jarenlange overlast van de Amerikaanse militaire bases. “Wij hadden geen oog voor de gevoelens op Okinawa en daarvoor bied ik mijn excuses aan”, aldus Hashimoto.

Premier Hashimoto heeft met de overeenstemming het belangrijkste binnenlandse probleem van zijn ambtstermijn uit de weg geruimd. Ook al heeft Ota gezegd dat een einde aan alle bases in het jaar 2015 zijn doel blijft. Als om het belang te tonen van de overeenstemming met Ota verscheen hij dinsdag met een zware delegatie op Okinawa waarin onder meer vice-premier Wataru Kubo, tevens minister van Financiën.

Gouverneur Ota weigerde sinds vorig jaar herfst mee te werken aan de gedwongen verhuur van land. De verkrachting van een leerlinge van een lagere school door drie Amerikaanse soldaten was toen de katalysator van het protest op het eiland. De grond voor de bases wordt gehuurd van een groot aantal kleine landeigenaren van wie een deel momenteel weigert de meerjarige contracten te verlengen. De gouverneur heeft in dat geval het recht in plaats van de eigenaar te tekenen maar Ota besloot vorig jaar zijn medewerking te stoppen. De regering is door het veiligheidsverdrag met de Verenigde Staten verplicht grond voor Amerikaanse bases beschikbaar te stellen.

Het protest heeft wel positieve resultaten gehad voor Okinawa. De Japanse regering bereikte in april overeenstemming met de VS over de verplaatsing van enkele activiteiten. Een vliegveld midden in de stad Ginowan, waar de huizen en scholen grenzen aan de afrastering, wordt gesloten en ook zullen artillerieoefeningen met scherpe munitie worden verplaatst naar een andere lokatie in Japan. Een doorgaande weg op het eiland moest elke maand een paar dagen worden gesloten wegens overvliegende granaten. De Amerikaanse bases leggen momenteel beslag op twintig procent van het oppervlak van het dichtbevolkte eiland met 1,1 miljoen inwoners.

De oorsprong van de Amerikaanse aanwezigheid ligt in het einde van de Tweede Wereldoorlog. De Amerikanen veroverden Okinawa in juni 1945 na een maandenlange, bloederige strijd waarbij meer burgers dan militairen omkwamen en veranderden het eiland in een uitvalsbasis voor de geplande invasie van de Japanse hoofdeilanden. “Wij moeten met spijt erkennen dat we nooit genoeg ons best hebben gedaan de historische lasten en gevoelens van Okinawa te begrijpen”, aldus premier Hashimoto dinsdag.

De atoombommen maakten voortijdig een einde aan de oorlog maar de bases bleven op Okinawa. Na het einde van de Amerikaanse bezetting van Japan in 1952 werd het eiland Amerikaans territorium. Betaalmiddel was de dollar en bewoners van Okinawa die het 'andere Japan' wilden bezoeken hadden een paspoort van de Amerikaanse autoriteiten nodig. Pas in 1972, na de verbetering van de Amerikaans-Chinese relaties, werd Okinawa weer een provincie van Japan maar wederom bleven de soldaten. Sinds de sluiting van grote Amerikaanse bases als Subic Bay op de Philippijnen enkele jaren geleden is Okinawa de belangrijkste pijler onder de Amerikaanse aanwezigheid in Oostazië, waar Taiwan en het Koreaanse schiereiland blijvende bronnen van spanning zijn.