Fietsen staan herinrichting binnenstad in de weg; Tilburg weert fiets uit centrum

Een aantal steden heeft de strijd aangebonden met fout geparkeerde fietsen. Meestal bleven de 'schoonmaak-acties' beperkt tot de stationsbuurt. Tilburg weert fietsen uit de gehele binnenstad.

TILBURG, 19 SEPT. Het was een vreemde stoet gistermiddag in het winkelgedeelte van de Tilburgse binnenstad. Een busje met aanhanger reed langzaam tussen het publiek door, terwijl een strenge vrouwenstem door de luidspreker klonk: “Het is verboden om een fiets in het voetgangersgebied te stallen. De gemeente verwijdert regelmatig fout gestalde fietsen.” Voor het busje liepen twee vastberaden centrumbeheerders met een tweetal missies: geparkeerde fietsen van een label en een krijtstreep voorzien, om ze vervolgens op de terugweg in te laden. Rondom de stoet liepen protesterende leden van de fietsersbond ENFB, die het niet eens zijn met deze maatregel. Ze deelden folders en stickers uit met de leus: 'Over kort stallen moet je niet vallen'.

Sinds 1 juli geldt in het centrum van Tilburg in het voetgangersgebied naast het verbod om te fietsen een stallingsverbod. De gemeente is al enige tijd bezig met het herinrichten van de binnenstad. In het winkelgebied is er dan ook geen plaats meer voor de vele her en der gestalde fietsen. Rijwielen mogen alleen in fietsenkelders of in de officiële blauwe stallingsrekken staan. De afgelopen tweeënhalve maand kregen fout geparkeerde fietsen als waarschuwing een label opgeplakt. Vanaf gisteren gaat het er minder mild aan toe: fietsen die buiten de stallingen staan worden weggehaald en naar de Tivoli-parkeergarage in het centrum van de stad gebracht. De eigenaar kan er binnen een dag zijn rijwiel weer ophalen. Na 24 uur wordt de fiets verplaatst naar een opslagplaats aan de rand van de stad.

De oogst van gistermiddag was niet groot. Uiteindelijk werden 17 fietsen meegenomen. De meeste foutgestalde fietsen stonden in zijstraten van de winkelstraat Heuvelweg. De reacties van omstanders verschilden: van verbazing en boosheid van het winkelpubliek tot instemming van de winkeliers. Ondanks een informatiecampagne begrijpen veel Tilburgenaren niet hoe het zit. Een inwoonster wil weten of ze even voor de slager mag parkeren. “Want als ik elke keer zo'n geel krijtstreepje krijg, heb ik over een half jaar gele voor- en achterbanden”. Het is de bedoeling dat in de toekomst ook kort parkeren niet meer voorkomt. Maar momenteel zijn de centrumbeheerders nog niet zo streng. Bezitters die net aan komen lopen en hun fiets in het aanhangwagentje zien verdwijnen, krijgen hun rijwiel weer terug als ze het lief vragen.

In de meeste andere studentensteden beperkt het verwijderen van fietsen zich tot de omgeving rond het station. In Groningen mogen sinds mei 1995 fietsen in de stationsbuurt alleen in stallingen worden geplaatst. In Leiden wordt sinds twee jaar rond het station de actie 'fiets fout fiets weg' gehouden. Twee keer per week worden fout gestalde fietsen verwijderd. Utrecht is afgelopen maandag met een soortgelijke fietsopruimactie bij het station begonnen. Amsterdam houdt per jaar een aantal vantevoren aangekondigde acties waarbij alleen fietsen die grote overlast bezorgen of een doorgang versperren, weggehaald worden.

Eindhoven is een van de weinige steden in Nederland met een vergelijkbaar beleid als Tilburg. Daar zijn de stadswachten op wens van de gemeente vier jaar geleden al begonnen met het verwijderen van fietsen uit de binnenstad. Na een korte waarschuwingsfase kregen fietsen die in de binnenstad geparkeerd stonden een label opgeplakt. Twintig minuten later werden fietsen met label meegenomen en naar een onbewaakte stalling vervoerd. Volgens politieagent A. Kramer was er voor deze acties echter geen rechtsgeldigheid. De borden die het stallingsverbod voor fietsen aangeven zijn geen zoneborden: ze gelden formeel alleen voor de straat waarin ze staan. De gemeente Eindhoven wilde het stadsbeeld evenwel niet bederven met een groot aantal verkeersborden: in veel straten was het verbod daarom niet geldig. Kramer: “Bij de eerste de beste die ons een proces had aangespannen, waren we de klos geweest. Maar dat heeft geen enkele burger gedaan. Het doel van de gemeente is in ieder geval geslaagd: er zijn geen opruimingen meer in de binnenstad. Het centrum van Eindhoven is fietsvrij.”

Tilburg heeft de aanpak van Eindhoven gevolgd. Ook hier blijkt er sprake te zijn van een situatie die juridisch niet waterdicht is. Net als in Eindhoven wil de gemeente de binnenstad niet volhangen met borden. Volgens de ENFB is er bij de ruiming dan ook sprake van diefstal; ze raden gedupeerde fietsers aan aangifte te doen bij de politie. Ook vanuit de politiek klinkt protest. De oppositie-partijen zijn van mening dat de ruimacties te vroeg beginnen. Ze hadden eerst graag een evaluatie van de waarschuwingsperiode gezien. Bovendien zijn er volgens de oppositie nog te weinig stallingsruimtes.

CDA-wethouder Horvers vindt twee en een halve maand waarschuwingen genoeg. “Waarom doet iedereen zo moeilijk als je gewoon gaat handhaven wat je besloten hebt? Ik heb de hele week al de media op bezoek. Laatst werd ik buiten geïnterviewd door een cameraploeg, dondert die cameraman over een fiets!” Daarnaast is hij van mening dat er met de bouw van de nieuwe bewaakte stalling in het centrum en de plaatsing van extra rekken juist genoeg ruimte is gecreëerd.

PvdA-raadslid R. Klink is het hier niet mee eens. Behalve dat er onvoldoende stallingen in de Tilburgse binnenstad zijn, ontbreken er volgens hem rekken op logische locaties. Vooral in zijwegen langs de Heuvelweg kunnen winkelende inwoners maar moeilijk hun fiets kwijt. Hij denkt daarom ook dat het daadwerkelijke innemen van fietsen zo'n vaart niet zal lopen. “Het klinkt als het 'nieuwe-parketsyndroom'. Als we vroeger nieuw parket hadden, moesten we de eerste zes weken op sloffen naar binnen, maar daarna was alles weer normaal.”