Kresimir Zubak; De man van Tudjman

De 48-jarige Kresimir Zubak is het gematigde gezicht van de Kroatische nationalisten, die de afgelopen jaren hebben gevochten voor hun eigen 'republiek', Herceg-Bosna, en voor de aansluiting van die fantoomrepubliek bij Kroatië. De 'president' van Herceg-Bosna: Kresimir Zubak.

Zubak is van huis uit jurist: hij werkte, lid van de communistische partij, als rechter in zijn geboorteplaats Doboj in Noord-Bosnië, dat nu deel uitmaakt van de Servische Republiek. De herkomst van Zubak is van belang: anders dan de meeste leiders van de Bosnische Kroaten komt hij niet uit de Herzegovina, het hartland van het Kroatische nationalisme. In de Herzegovina wonen de Kroaten in een etnisch homogeen gebied: aan samenwerken met moslims is men niet gewend en men wil er ook niets van weten. Elders in Bosnië daarentegen hebben de Kroaten altijd tussen de moslims in gewoond en met hen samengewerkt: hier is het Kroatische nationalisme gematigder, minder intolerant en minder antagonistisch. In Zubaks Doboj bestond de bevolking voor de oorlog voor 39 procent uit Serviërs, voor 36 procent uit moslims en voor vijftien procent uit Kroaten.

Na het uitbreken van de oorlog trok de rechter de wapenrok aan: hij vocht in een gemengde moslim-Kroatische eenheid tegen de Serviërs en werd gewond - de enige leider in ex-Joegoslavië die daadwerkelijk in gevechtshandelingen gewond is geraakt.

Zubak dankt zijn politieke carrière aan de moslims. In februari 1994 dwongen de VS de Bosnische Kroaten en de moslims, die elkaar toen bijna een jaar lang hadden bevochten, tot een akkoord, dat voorzag in de vorming van een moslim-Kroatische federatie in Bosnië. Een van de voorwaarden van de moslims was het vertrek van Mate Boban, de leider van de HDZ, de belangrijkste partij van de Bosnische Kroaten (en het Bosnische filiaal van de in Kroatië functionerende HDZ van president Tudjman). De eis werd ingewilligd: de ultra Boban maakte plaats voor de wat gematigder Zubak. Hij werd (en is nog steeds) president van de moslim-Kroatische federatie.

Dat betekent niet dat Zubak de zaak van de moslim-Kroatische integratie is toegedaan. Hij is gewoon president van Herceg-Bosna gebleven, al hadden de Kroaten bij de vorming van de federatie beloofd die 'republiek' op te doeken. Zubak heeft zich ook niet bijzonder ingespannen om de federatie waarvan hij president was meer inhoud te geven: die is een nogal hol staketsel gebleven door de weigering van de Kroaten Herceg-Bosna op te doeken en bevoegdheden over te dragen aan de federatie.

Hoe Zubak in het Bosnische staatspresidium zal functioneren, zal vooral afhangen van de Kroatische president Tudjman. Hij bepaalt nog altijd het beleid van de Bosnische Kroaten. Met hem is Zubak het afgelopen jaar herhaaldelijk in conflict geraakt, over concessies die Tudjman onder druk moest doen en die Zubak niet aanstonden. Maar telkens heeft Zubak voor de leider aller Kroaten moeten buigen.