Koerdenleider spreekt met Turkije en VS

ANKARA, 18 SEPT. De door Irak gesteunde Koerdenleider Masoud Barzani is vandaag en morgen in Turkije voor overleg met de Turkse minister van buitenlandse zaken, Tansu Çiller, en de Amerikaanse onderminister van buitenlandse zaken belast met het Midden-Oosten, Robert Pelletreau.

Het is voor het eerst sinds ruim drie jaar dat Barzani, leider van de Koerdische Democratische Partij (KDP) die de de afgelopen weken mede met de hulp van het Iraakse leger zijn macht over heel Noord-Irak heeft uitgebreid, de grens met Turkije oversteekt. Bagdad heeft vanochtend kritiek geleverd op Barzani's stap.

Turkije eist garanties van de KDP in de strijd tegen de Turks-Koerdische PKK, die grotendeels vanuit Noord-Irak opereert. De VS willen dat Barzani de banden met Bagdad verbreekt. De ontmoeting is eveneens bedoeld om de Amerikaanse vredesbemiddeling nieuw leven in te blazen tussen de rivaliserende KDP en de Patriottische Unie van Koerdistan (PUK) van Jalal Talabani. Beide groeperingen zijn sinds 1994 in een gewapende machtsstrijd verwikkeld in het de facto onafhankelijke Noord-Irak. Barzani heroverde met behulp van het Iraakse leger eerder deze maand Arbil op de PUK en stootte vervolgens door naar de zuidelijke provincie Sulaymanya.

De relaties tussen de VS en de Iraakse Koerden zijn de afgelopen weken aanzienlijk bekoeld als gevolg van de verrassende en als gevaarlijk omschreven samenwerking tussen de KDP en het bewind in Bagdad. Barzani, die ontkent dat er sprake is van een politiek verbond tussen hem en de Iraakse president Saddam Hussein - “het ging slechts om een kortstondige militaire overeenkomst” - verwijt de VS dat ze de Iraakse Koerden in de afgelopen jaren onvoldoende hebben gesteund tegen militaire inmenging van met name de buurlanden Turkije en Iran in Iraaks Koerdistan. “De KDP was daardoor gedwongen om de hulp van Bagdad in te roepen”, aldus Barzani vorige week. Hij sloot toen niet uit dat de KDP uiteindelijk in Bagdad zal aankloppen voor besprekingen over een federatieve Koerdische staat in Irak.

De algemene indruk in Ankara is nu dat Barzani met zijn verzoek om hulp van Bagdad niet alleen wenste af te rekenen met zijn rivaal Talabani, maar tevens de Amerikanen onder druk wilde zetten om de Iraakse Koerden actiever te beschermen.

Turkije van zijn kant beoogt de instelling van een door het Turkse leger gecontroleerde veiligheidszone van 5 tot 15 kilometer in Noord-Irak tegen de PKK. Het is een idee dat door Washington wordt gesteund. Barzani is, evenals Bagdad, scherp gekant tegen een permanent verblijf van Turkse militairen in Iraaks Koerdistan. “Hiermee wordt de deur opengezet voor de andere buurlanden om hetzelfde te doen”, aldus een hoge KDP-man, eerder deze maand in Arbil. De KDP heeft Ankara voorgesteld om 20.000 van haar strijders langs de grens te bewapenen en tevens de Koerdische dorpen in de grensstreek met Turks geld weer op te bouwen.