VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT; Grotere doelmatigheid blijft nodig

“In de Volksgezondheid gaat het vooral om het geld in plaats van om de inhoud”, zei minister Borst (Volksgezondheid) bij de toelichting op haar begroting. Marktwerking en doelmatigheid zijn de sleutelwoorden in de financiële overzichten van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

In 1997 wordt 63,2 miljard gulden aan gezondheidszorg uitgegeven. Dat is meer dan 170 miljoen gulden per dag. De begroting van VWS omvat volgend jaar bijna tien miljard gulden.

De in het regeerakkoord afgesproken groei van het zorgbudget van 1,3 procent blijft gehandhaafd. Belanghebbenden in de gezondheidssector betwijfelen echter of zij hiermee hun taken kunnen uitvoeren. Naast de 735 miljoen gulden die het budget mag groeien, krijgt Volksgezondheid achttien miljoen gulden extra voor verslavingsbeleid en daarnaast nog tweehonderd miljoen gulden voor zogeheten Melkertbanen in de zorg.

De zorgsector mag in 1997 bovendien 376 miljoen gulden extra uitgeven voor thuiszorg en de geneesmiddelen. Normaal gesproken zouden de hogere uitgaven het jaar erop gecompenseerd moeten worden, maar het kabinet heeft afgesproken dat Volksgezondheid deze overschrijdingen niet hoeft terug te betalen.

Tegenover de extra uitgaven bespaart Borst 442 miljoen gulden. Zo worden algemene en academische ziekenhuizen, die vorig jaar hun budget overscheden, met 135 miljoen gulden gekort. Verder worden door een grotere doelmatigheid (bij de organisatie van griepvaccinaties, en bij het voorschrijven van medicijnen) tientallen miljoenen bezuinigd en wordt op een reeks kleinere voorzieningen bespaard. Ondanks deze bezuinigingen is de totale groei van de zorg volgend jaar 1,7 miljard gulden. Deze stijging komt ruim uit boven het 'krappe jasje' van de 1,3 procent, waarover Borst in haar begroting spreekt.

Naast verschuivingen van uitgavenposten zal ook het ministerie van VWS in 1998 een 'verschuiving' ondergaan. De bestuurlijke kern van het ministerie zal de gebouwen in Rijswijk verlaten en worden verhuisd naar de wijk De Resident in de omgeving van het Centraal Station in Den Haag.

Het geneesmiddelenbeleid is de minister jarenlang een doorn in het oog geweest. Door een opgelegde prijsverlaging - Borst spreekt van 'een klap op de prijzen' - per 1 juni 1996 zijn de gemiddelde prijzen voor geneesmiddelen gedaald met 21 procent. Voor nieuwe geneesmiddelen geldt in 1997 een streng regime: nieuwe middelen worden pas toegelaten tot het ziekenfondspakket na extra onderzoek of als ze strikt nodig zijn. Voor deze toetsing is twintig miljoen gulden beschikbaar. Voor het vergoeden van de middelen Interferon (voor MS-patiënten) en enkele AIDS-remmers is 180 miljoen gulden gereserveerd. Ze zijn inmiddels in het pakket opgenomen.

De ongeveer negen miljoen ziekenfondspatiënten worden via financiële maatregelen aangezet doelmatiger van de zorg gebruik te maken. Ze moeten vanaf 1 januari 1997 20 procent van de kosten van medische zorg voor hun eigen rekening nemen. Voor een dag in een ziekenhuis moet acht gulden worden betaald. De kosten voor de huisarts vallen niet onder de eigen-bijdrageregeling. Het maximumbedrag aan eigen bijdragen is tweehonderd gulden. Voor uitkeringsgerechtigden en 65-plussers komt het maximum te liggen op honderd gulden. Tegelijkertijd wordt het vaste deel van de ziekenfondspremie met 110 gulden verlaagd. Volksgezondheid rekent erop dat deze maatregelen leiden tot een besparing van 110 miljoen gulden.

Het systeem van eigen bijdragen voor verzorgings- en verpleegtehuizen wordt gelijk getrokken. De vermogenstoets voor verzorgingstehuizen gaat verdwijnen. 'Opeten van het eigen huis' hoeft dan niet meer. Vanaf 1 januari betalen de bewoners een inkomensafhankelijke eigen bijdrage van maximaal 3.150 gulden per maand plus een kwaliteitstoeslag van driehonderd gulden. Nieuwe bewoners van verpleegtehuizen gaan hetzelfde betalen. De Eerste Kamer moet nog wel met deze plannen van staatssecretaris Terpstra instemmen.

Het budget voor de thuiszorg stijgt volgend jaar structureel met 75 miljoen gulden. Het is de bedoeling dat mensen eerder thuis 'uitzieken', waardoor ziekenhuizen worden ontlast. De thuiszorg die in het verlengde ligt van een gewone ziekenhuisopname wordt overgeheveld van de AWBZ naar de verplichte ziektekostenverzekeringen.

Borst zei bij de toelichting op haar begroting te hopen dat in deze kabinetsperiode nog wordt geregeld dat specialisten onder contract komen van de ziekenhuizen waar ze werken, waarmee hun positie van vrije beroepsbeoefenaar verdwijnt.