Vermoorde rapper vreesde de dood niet

WASHINGTON, 17 SEPT. De dood van de populaire Amerikaanse rapper en acteur Tupac Shakur (25) heeft opnieuw de aandacht gevestigd op de gewelddadige subcultuur waarin de zogeheten gangsta rap tot bloei is gekomen. Shakur overleed vrijdag in een ziekenhuis in Las Vegas aan de verwondingen die hij zes dagen eerder had opgelopen bij een schietpartij. Zaterdag werd hij gecremeerd.

De moord op Shakur wordt door veel Amerikaanse media geplaatst tegen de achtergrond van de felle rivaliteit tussen rappers van de oostkust en de westkust van de Verenigde Staten. In New York is de rap ontstaan in een milde vorm, met teksten die veelal odes waren aan het zelfbewustzijn van jonge zwarten. Het waren de rappers uit Californië die een agressievere stijl introduceerden en teksten vol krachttermen maakten over misdadigers, bloedig geweld en veldslagen met politie en rivaliserende bendes. Jaloers op het succes van die aanpak bekeerden vervolgens ook de oostkust-rappers zich tot de rauwe poëzie van het geweld.

Shakur, geboren en opgegroeid in de Newyorkse wijk de Bronx maar beroemd geworden in Californië, stond onder contract bij het label Death Row Records uit Los Angeles. De oprichter en directeur van deze maatschappij, de massieve voormalige football-speler Marion 'Suge' Knight, wordt gevreesd en bewonderd. Met de honkbalknuppel zou hij contracten afdwingen.

De 31-jarige Knight hecht aan zijn reputatie, net zoals hij het gewelddadige imago van zijn artiesten koestert. Want het commerciële succes van de gangsta rap is nauw verbonden met het idee dat de muziek authentieke ervaringen uit de zwarte getto's weergeeft.

Als het zo uitkomt beweren Knight en zijn rappers echter dat ze in werkelijkheid niet zo slecht zijn als hun teksten suggereren. “De geruchten zijn nuttig, maar niet waar”, aldus Knight. Volgens sommige kenners van de muziekindustrie is zelfs de hele rivaliteit tussen oost- en westkust grotendeels een publiciteitsstunt.

Maar echt geweld en gezongen geweld zijn in de wereld van de gangsta rap hopeloos met elkaar verstrikt geraakt. Het gewelddadige bestaan uit de rap-teksten werd een levensstijl voor Knight en rappers als Shakur en Snoop Doggy Dogg - compleet met vuurwapens, schietpartijen, verkrachtingen, gevangenisstraf en dure auto's.

Tupac Amaru Shakur werd op 16 juni 1971 geboren als de zoon van Afeni Shakur, een lid van de militante Black Panthers, die op verdenking van medeplichtigheid aan een bomaanslag tijdens haar zwangerschap in de gevangenis zat. Een maand voor de bevalling werd ze vrijgesproken. Haar zoon, die op zijn dertiende zijn eerste theaterrol speelde in het beroemde Apollo-theater in Harlem, ging in Baltimore naar de prestigieuze High School for the Performing Arts, waar hij zich toelegde op acteren en dans. Daar begon hij poëzie en rap-teksten te schrijven. Hij maakte zijn opleiding niet af, maar behaalde later op eigen houtje alsnog zijn diploma.

Toen het gezin in 1988 verhuisde naar Marin City, ten noorden van San Francisco, werd hij actief in een aantal rap-groepen. In 1991 begon hij zijn solo-carrière met de cd 2Pacalypse Now (bij het label Interscope), waarvan meteen een half miljoen exemplaren werden verkocht. Toen een tiener in 1992 terwijl hij naar die muziek luisterde een agent doodschoot, riep de toenmalige vice-president Dan Quayle Interscope (vergeefs) op om de plaat uit de handel te nemen. In hetzelfde jaar overleed een 6-jarig meisje op een speelplaats in de buurt waar Shakur woonde, ten gevolge van een verdwaalde kogel die door de rapper zou zijn afgevuurd.

In de jaren daarop bracht Shakur een reeks succesvolle platen uit waarin hij niet alleen over geweld rapte, maar ook over de verantwoordelijkheden van het vaderschap en de liefde voor zijn moeder. Daarnaast speelde hij in een aantal films (onder meer in Poetic Justice met Janet Jackson).

Maar tegelijkertijd kwam Shakur herhaaldelijk in aanraking met justitie. In 1994 werd hij tot 4,5 jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens verkrachting. Omstreeks dezelfde tijd werd hij op Times Square in New York beroofd en beschoten, een zaak die nooit opgelost is maar waar Shakur in interviews Newyorkse rap-rivalen voor verantwoordelijk stelde. Vorig jaar kwam Shakur weer op vrije voeten, nadat Knight een borgsom van 1,4 miljoen dollar bijeen had gebracht. Shakur stapte daarna over naar Knights label, en droeg voortaan dikwijls een kogelvrij vest.

Het was in de nieuwe, zwarte BMW 750 van Knight - waarin de rapper en de platenbaas door Las Vegas reden na een bokswedstrijd van hun vriend Mike Tyson te hebben bijgewoond - dat Shakur op 7 september werd beschoten. Op de Strip, de hoofdstraat van Las Vegas, werd de auto met 13 kogels onder vuur genomen, vier ervan raakten Shakur, één schampte het hoofd van Knight.

De dood was een belangrijk thema in Shakurs werk. In het nummer If I Die 2Nite (op de cd Me Against the World) schreef hij vorig jaar: “Don't shed a tear for me nigga, I ain't happy here/I hope they bury me and send me to my rest/ Headlines reading Murdered to Death, my last breath.” Dominee Jesse Jackson, die vorige week kwam waken aan zijn sterfbed, zei: “Zoals veel kunstenaars heeft hij ervoor gekozen de pijn in onze cultuur weer te geven”.