Kohnstamm trekt voorstel kiesstelsel in

DEN HAAG, 17 SEPT. De Tweede Kamer voelt niets voor een nieuw, gemengd stelsel voor de parlementsverkiezingen. Dit bleek gisteren tijdens een overleg met staatssecretaris Kohnstamm (Binnenlandse Zaken).

Kohnstamm zag zich door de weerstand bij een meerderheid van de Kamer gedwongen het voorstel in te trekken. In het kiessysteem dat het kabinet voor ogen had, zou de helft van het parlement worden gekozen via een districtenstelsel. Daarmee zou de burger meer betrokken moeten worden bij herkenbare politici uit de eigen regio.

In de Tweede Kamer stuitte het voorstel echter op grote weerstand. Vooral regeringspartij VVD is fel tegen elke vorm van een districtenstelsel. Ook PvdA en CDA zijn tegen, evenals de kleine partijen. Eén van de kritiekpunten is dat niet bewezen zou zijn dat een keuze van kandidaten uit de regio de kloof tussen burgers en politiek daadwerkelijk verkleint.

Staatssecretaris Kohnstamm verdedigde zijn voorstel, maar gaf toe dat hij kansloos was. “Bijna om moedeloos van te worden”, zei hij. Kohnstamm hekelde de houding van het Kamerlid Te Veldhuis (VVD), die hij zelfgenoegzaamheid verweet over het huidige Nederlandse kiesstelsel. Hij vond bovendien dat het een coalitiepartij niet past in te stemmen met een regeerakkoord waarin van een nieuwe relatie tussen kiezer en gekozene wordt gerept, terwijl tijdens de Kamerbehandeling blijkt dat “het van de VVD-fractie niet zo nodig had gehoeven”, aldus Kohnstamm. Hij waarschuwde de Kamer dat zij met de afwijzing van zijn plannen een “vergissing” begaat.

Kohnstamm zal de voor- en nadelen van het Duitse kiesstelsel laten onderzoeken, op verzoek van de PvdA-fractie. Ook oppositiepartij CDA vindt zo'n onderzoek wenselijk. In Duitsland brengt de kiezer een stem uit op een partij en tegelijkertijd op een regionale kandidaat. Zelf voelde de D66-staatssecretaris tot nu toe niet veel voor dit systeem. Hij vindt het ingewikkeld en moeilijk uit te leggen. Niettemin zegde hij de nadere studie toe om de opdracht van het paarse kabinet in leven te houden, dat de band tussen kiezer en gekozene moet worden versterkt. D66 steunt het voorstel van het kabinet om de helft van de 150 Kamerleden te laten kiezen via het districtenstelsel. Nederland zou daarbij worden opgedeeld in vijf districten.

Eén concreet voorstel legt Kohnstamm binnenkort aan het kabinet voor. De staatssecretaris wil de kiesdrempel voor voorkeursstemmen verlagen tot 25 procent van de kiesdeler. Nu ligt de drempel op 50 procent. Voor dit voorstel tekent zich een duidelijke meerderheid in de Tweede Kamer af. Verlaging van de kiesdrempel houdt in dat kandidaten op de stemlijst aan minder stemmen genoeg hebben om in de Tweede Kamer te komen.