Kantoor van de toekomst met 'cocon-concept'

TILBURG, 17 SEPT. Door de glazen wanden van de kleine, rookvrije 'cockpits' is een rij werknemers te zien die in hun schermen turen. Op elke tafel ligt naast hen een mobiele telefoon, aan de wand is een knop die per kamer de temperatuur regelt.

Op de vloer staat van iedereen de persoonlijke 'flexi-koffer', die wordt vervoerd als een boodschappenmandje. In die koffer zit wat vroeger in de eigen bureaula zat - pennen, dossiers, de telefoon, foto's van de kinderen, radio en eventuele pin-ups van Tatjana. De hoogte van elke stoel en bureau is verzetbaar. In het midden van de afdeling staat een tafel om informeel te overleggen, in de hoek is een koffiezit-hoek. Planten zijn er niet.

Het eerste Nederlandse kantoorgebouw van de toekomst, ingericht naar het 'cocon-concept', is gisteren opengegaan in Tilburg. 'Cocon' staat voor communicatie-concentratie en houdt in dat de 1.400 werknemers van verzekeringsmaatschappij Interpolis Tilburg geen vaste werkplek meer hebben. De bureaus en computers zijn ingericht naar werkzaamheden en niet naar de werknemer: wie 's ochtends binnenkomt, kiest een bureau of een 'cockpit' en installeert zijn spullen. 's Avonds moet het bureau leeg zijn zodat er morgen een ander aan de slag kan.

In totaal kunnen 1.100 mensen tegelijk in het gebouw werken - iets meer dan 60 procent van het personeel. De bureaus en kamers in het voormalige Interpoliskantoor waren slechts 40 tot 60 procent van de tijd bezet, waardoor er volgens de directeur van de afdeling 'leven particulier', B. Brunninkhuis, geen coördinatiepunt voor spitsuren hoeft te komen. “Er is altijd wel iemand ziek of op vakantie en sommigen werken in deeltijd.” Met de bouw van het kantoor, dat 175 miljoen gulden kostte, heeft het bedrijf 30 à 40 miljoen gulden bespaard.

“Het gaat ons niet alleen om de kostenbesparing”, zegt Brunninkhuis. Het cocon-concept is overgenomen uit Scandinavische landen “omdat het de bedrijfscultuur opener en socialer maakt”. Hij heeft lange tijd in een overheidskantoor gewerkt waar “de grootte van kamertjes en het aantal bureaula's de status van collega's bepalen. Dat is nu verleden tijd”. Toch heeft ook dit gebouw een aparte afdeling voor de directie. “Maar wij directeuren delen nu ook kamers en als wij er niet zijn, kan een ander er gebruik van maken.” Persoonlijk is hij ook blij dat alle “kantoortroep” van iedereen nu in één keer verdwenen is. “Toen we het oude kantoor opruimden, hebben we 9.000 kilo papier weggegooid.”

R. Haneveld (47), die al 23 jaar sommen maakt voor Interpolis, kijkt nog onwennig om zich heen. “Ik was bang dat de gezelligheid van dagelijks dezelfde gezichten om me heen zou verdwijnen, maar de sfeer is nog goed. De ruimte is open en iedereen kan elkaar zien.” Hij verbaast zich erover dat op de tweede dag allerlei collega's al in de glazen cockpits zijn gaan zitten, ook al is dat de bedoeling.

De filosofie van de vice-voorzitter van de hoofddirectie P.van Schijndel is dat werknemers in deze formule zich meer verantwoordelijk voelen voor hun werkzaamheden dan voorheen. Het gaat dan niet meer om taakvervulling op de werkplek, zo redeneert hij, maar de taakvervulling op zichzelf - waar dat ook moet plaatsvinden. Voor werknemers die zich in de onoverzichtelijke kantoorinrichting denken te kunnen drukken, is nog wel een controle-middel ingebouwd, zegt Brunninkhuis: een tijdsregistratie. Bovendien worden collega's vanzelf socialer, volgens hem, wegens de open ruimtes en glazen wanden. “Moeilijke mensen moeten zich aanpassen, maar ook anderen. Het kan zijn dat de gebruiker van de cockpit na jou, niet van rook houdt. Dus mag niemand er roken.”

    • Frederiek Weeda