De bouwers van Kok...

DE JAARLIJKSE BOODSCHAP uit Den Haag had vandaag een optimistische toon. Daar is dan ook alle reden toe. Zoals in de Troonrede onderkoeld wordt gezegd zijn de huidige ontwikkelingen bemoedigend. Het kabinet-Kok kan fluitend regeren.

Bijna alles loopt beter dan twee jaar geleden bij het opstellen van het regeerakkoord werd voorzien. De behoedzaamheid die toen de leidraad was bij de besprekingen tussen PvdA, VVD en D66, loont nu. Het grootste 'verwijt' dat het kabinet kan worden gemaakt, is dat het al klaar lijkt.

In dat geval kan een kabinet kiezen voor rustig de rit uitrijden of nieuwe prioriteiten stellen. Het kabinet-Kok heeft duidelijk voor het laatste gekozen. Dat blijkt uit de grondige herbezinning op de ruimtelijke inrichting van Nederland die het vandaag heeft aangekondigd. De centrale vraag daarbij is hoe over twintig jaar een bevolking bestaande uit dan achttien miljoen mensen niet alleen voldoende werk heeft, maar ook nog kan wonen, zich verplaatsen en recreëren in een schone en veilige omgeving. Het is geen overbodige vraag in een land dat nu al in de spitsuren volledig vaststaat en steeds meer woekert met de beschikbare ruimte.

DE OPMERKINGEN die de koningin hierover in de Troonrede heeft gemaakt en de brief over dit onderwerp die het kabinet vandaag samen met de begrotingsstukken heeft gepresenteerd, getuigen van een 'sense of urgency'. Om Nederland in de toekomst leefbaar te houden, zullen zeer forse investeringen in de infrastructuur - in de breedste zin van het woord - noodzakelijk zijn. De twee miljard gulden die het kabinet zelf voor dit doel heeft uitgetrokken zijn hierbij vergeleken slechts een druppel op een gloeiende plaat. Het gaat echter niet om het snelle succes, maar om beleid dat kans van slagen heeft.

De aandacht voor de inrichting van Nederland is vanzelfsprekend niet geheel nieuw. Wel nieuw, en zeer ambitieus, is de poging van het kabinet om samenhang in de diverse voornemens aan te brengen. Dit vergt een bestuurlijke mega-operatie die niet alleen de Haagse departementen raakt, maar ook vele lokale en regionale overheden. Er hoeft maar verwezen te worden naar de procedures rond de aanleg van de Betuwelijn en de hogesnelheidslijn.

Een belangrijke eerste stap is vandaag gezet. Met de gepresenteerde voornemens heeft het kabinet de ruimtelijke inrichting tot een politieke prioriteit verheven. De politieke betekenis hiervan is dat het kabinet-Kok zichzelf hiermee een eigen gezicht heeft verschaft. Zoals de naoorlogse kabinetten de wederopbouw in het vaandel hadden, heeft het kabinet-Kok nu de herinrichting van het land als leidend beginsel.

De schop wordt vooralsnog voorzichtig gehanteerd. Het kabinet wil de noodzakelijke analyses en oplossingsmodaliteiten beschikbaar hebben voor de volgende kabinetsformatie. Maar dat neemt niet weg dat de bouwtekening van Nederland waaraan nu gewerkt gaat worden, ook de bouwtekening voor een nieuw kabinet zal worden. Minister-president Kok bouwt verder. Aan Nederland, maar op deze manier ook aan de prolongatie van zijn 'paarse' kabinet.