Bosnië

SÜDDEUTSCHE ZEITUNG

De verkiezingen zijn te vroeg gehouden, op een tijdstip dat meer past in de verkiezingskalender van Bill Clinton dan in de situatie in Bosnië. Natuurlijk hebben de drie partijen achteraf over bedrog geklaagd.

Dat mag allemaal waar zijn, maar we moeten ook kijken naar de helft van het glas die gevuld is. Bijvoorbeeld naar september van het afgelopen jaar. Toen woedde er nog een vuile, bijna eindeloze oorlog. Je hoeft maar te denken aan de afschuw die namen als Tuzla, Srebrenica en ten slotte Sarajevo oproepen, aan de massamoord die plaatshad, niet alleen onder de ogen van de wereldgemeenschap, maar ook van de blauwhelmen die onder de vlag van die gemeenschap de moslims hadden moeten beschermen. Er is nu vrede op basis van Dayton, er is een internationale troepenmacht onder leiding van de NAVO. [...]

Toch is de uitkomst van de verkiezingen geen reden om de toekomst zonnig tegemoet te zien. [...] De 'confederatie' tussen moslims en Kroaten is andermaal een vrome fictie gebleken. Het gedrag van de kiezers bevestigt wat men sinds maanden, ja sinds jaren kan waarnemen: Bosnië is niet meer. In plaats daarvan dringt zich steeds meer een etnisch homogene driedeling op. Iets anders was, ondanks het papieren eenheidsverlangen van Dayton ook niet te verwachten geweest; dientengevolge helpt geweeklaag ook niet. Als drie groepen drie jaar lang een bloedige burgeroorlog voeren, vallen ze elkaar daarna niet roerend om de hals. Juist daarom blijft aanhoudende waakzaamheid de plicht van de internationale gemeenschap. De speciale Amerikaanse gezant Holbrooke heeft al een conferentie in Parijs in het vooruitzicht gesteld. Hier moet het Westen zich inspannen, dat geen Berlijnse muren worden opgetrokken, dat minimale mogelijkheden voor vrije vestiging en vrije handel in stand worden gehouden en dat de etnische enclaves niet tot bolwerken worden. Daarvoor heeft het Westen goede kaarten. In de eerste plaats kan het de rol van IFOR maximaal uitbuiten, in de tweede plaats is er het lokmiddel van de opbouwhulp. Hoe goed een dergelijk recept kan functioneren, heeft het Marshallplan na 1946 in West-Europa laten zien. Het Amerikaanse divies voor de vijanden van de Tweede Wereldoorlog luidde: “Geen overeenstemming, geen geld.”