Boeiend gebuitel op een verende matras

Gezelschap: Galili Dance; produktie: Chronocratie; choreografie en regie: Itzik Galili; Gezien: 15/9, Stadsschouwburg, Amsterdam. Tournee t/m 9/11. Inf.: 020-6894991.

De Israelische choreograaf Itzik Galili heeft zich sinds hij in 1991 naar Amsterdam kwam, een vaste plaats in de Nederlandse danswereld veroverd. Met ad-hoc samengestelde groepjes bracht hij met regelmaat zijn choreografieën onder de aandacht van een al snel geïnteresseerd publiek. Hij werkte als gastchoreograaf bij Het Nationale Ballet, het Nederlands Dans Theater, Scapino Rotterdam en Reflex.

Nu heeft Galili voor het eerst een avondvullende produktie gemaakt voor een eigen gezelschap: Galili Dance. Onder die naam staat in het programmablaadje met kleine letters 'Physical Theatre', waarmee wordt aangegeven dat het accent op een sterke lichamelijke beleving ligt en er andere elementen dan pure dans van belang zijn. In Chronocratie is een 40 centimeter hoge, het toneelvlak vullende matras de meest bepalende factor. Wat de veertien dansers er ook op doen, alles krijgt een wonderlijk vertragend effect en ondanks de hoogte van de sprongen die door de vering kan ontstaan wekt die nergens de suggestie van licht- en vrijheid. Integendeel, je ervaart juist extra de niet te ontvluchten werking van de zwaartekracht. In het lopen en staan wordt de onstabiliteit van de ondergrond de metafoor voor de onzekerheden in het leven. Uiteraard biedt zo'n verende matras ook prachtige mogelijkheden tot acrobatische toeren, waarbij lichamen zich met kracht buitelend en om de as wentelend verplaatsen door de ruimte voor ze met een doffe smak plat op de rug, billen of buik neerstorten. Dat soort fysieke activiteiten veroorzaakt echter ook een spoedige gewenning, de verrassing en opwinding ebben snel weg.

Een tweede belangrijk element in Galili's Chronocratie is het muzikale aandeel. De door Gene Carl gecomponeerde zeven thema's worden door afwisselende aantallen dansers zelf uitgevoerd op zeven rond het matras opgestelde piano's. Toonreeksen springen door de ruimte, omcirkelen de dans op het matras of trekken juist het oor en de aandacht naar één plek. Bovendien wordt er door countertenor Joaquim Sabate zowel goed gezongen als gedanst en speelt de nog maar net beginnende danseres Mirjam ter Linden in vaak de meest onmogelijke houdingen heel verdienstelijk viool.

Verder worden er in Chronocratie teksten uitgesproken - helaas weer nauwelijks of niet te verstaan. Het is een letterlijk en figuurlijk labiele produktie. Er zitten indrukwekkende en indringende onderdelen in, die in concept, beeld en beweging weer tonen dat Galili een gedreven kunstenaar is die in dans schrijnende, bevrijdende en tedere gevoelens zichtbaar weet te maken. Maar je krijgt ditmaal ook het gevoel dat hij verstrikt is geraakt in de hoeveelheid gevonden materiaal, dat hij geen afstand heeft kunnen nemen, niet genoeg tijd heeft genomen om keuzes te maken. Chronocratie heeft een rijkdom aan ideeën in zich en er zijn momenten waarin alle elementen waarmee gewerkt wordt op een prachtige en overtuigende manier samenvallen en explosiviteit en subtiliteit naadloos in elkaar versmelten. Die momenten maken de choreografie waardevol, evenals de grote inzet van de uitvoerenden. Er is een homogeniteit in bewegingsexpressiviteit en in denken over dans zicht- en voelbaar, waardoor je ondanks de duidelijke inzinkingen toch anderhalf uur geboeid blijft.