Afdeling voor slachtoffers van incest dicht

ASSEN, 17 SEPT. De dagbehandelingen in de afdeling Beilen van het Algemeen Psychiatrisch Ziekenhuis Drenthe zijn met onmiddellijke ingang gestaakt. De spanningen tussen de leden van het behandelend team zijn zo hoog opgelopen, dat de directie geen ander middel meer ziet dan de afdeling tijdelijk te sluiten.

In de locatie De Balans worden vrouwen begeleid die seksueel zijn misbruikt. De huidige acht cliënten zullen voorlopig poliklinisch worden behandeld. Twee jaar geleden begon het Algemeen Psychiatrisch Ziekenhuis Drenthe in Beilen met dagbehandelingen. De leiding van koos bewust voor een team met uitsluitend vrouwelijke leden, gezien de traumatische ervaringen van incestslachtoffers met mannen.

Na een half jaar echter ontstonden er al problemen binnen het team, zegt E. van der Haar, lid van de Raad van Bestuur van het ziekenhuis. De therapeuten (een psychiater, psychologe, psychiatrisch verpleegkundige, maatschappelijk werkster, creatief therapeute en een bewegingstherapeute) hadden weinig of geen vertrouwen in elkaar, waren niet loyaal, dachten verschillend over de therapie, hadden kritiek op elkaars aanpak en schonden gemaakte afspraken, aldus Van der Haar.

Vorige week werd duidelijk dat er geen enkel vertrouwen meer was binnen het inmiddels uitgedunde team, waarvan twee leden al waren vertrokken. De psychiater zegde het vertrouwen op in de psychologe. De patiënten werden, volgens een van hen, namelijk haarfijn op de hoogte gehouden van de problemen door hun psychologe. “Ze zei dat haar collega's vonden dat ze een te grote mond had. Ze kwam uit het westen en vond dat hier een boerenmentaliteit heerste”. De psychologe zou haar cliënten hebben toevertrouwd dat de overige teamleden niet te vertrouwen waren.

Een patiënte zegt over de psychologe: “Ze hield urenlange monologen, waarin ze ons verzekerde dat collega's er op uit waren haar te pakken te nemen. Zij was de enige deskundige binnen het team en wij moesten solidair met haar zijn. Zij zou ons namelijk niet in de steek laten. Maar ik dacht toen: ik heb er geen boodschap aan dat je je collega's niet vertrouwt.”

Tweedracht bestond ook over de therapeutische aanpak van de incestslachtoffers. Zo stimuleerde de psychologe onderlinge contacten tussen de groepsleden, terwijl andere teamleden daar vraagtekens bij hadden, aldus een patiënte. “Zij raadden ons dat juist weer af. Verschrikkelijk verwarrend was dat.” Ook de frequente omgang van de psychologe met patiënten na werktijd stuitte op kritiek van de andere teamleden. De psychologe onderhield telefonische contacten met bepaalde cliënten, in haar vakanties, 's avonds en in de weekeinden. De overige therapeuten drukten de patiënten op het hart dat deze telefoontjes niet goed waren. “Ze zeiden dat we te afhankelijk van haar zouden worden”.

Volgens bestuurslid Van der Haar vergt behandeling van incestslachtoffers juist een consistente aanpak. Maar op het laatst zouden zelfs “coalities” zijn gesmeed met patiënten om collega's de voet dwars te zetten. De twee managers van De Balans waren niet bij machte de problemen op te lossen. De aanstelling van een supervisor haalde evenmin iets uit. De patiënten gaven uiteindelijk aan zich niet langer op hun gemak te voelen, aldus Van der Haar. “Er heerste een atmosfeer van onrust.”

In april werd besloten de afdeling eind november te sluiten. In een brief aan huisartsen en Riaggs werd gevraagd in die periode geen seksueel misbruikte vrouwen door te verwijzen naar De Balans. In de tussentijd zouden de dagbehandelingen blijven doorgaan, waarna de locatie met andere teamleden opnieuw zou worden opgezet.

De psychologe kleineerde en intimideerde de incestslachtoffers tijdens sessies, aldus een patiënte. “Ze had steeds aanmerkingen op bepaalde groepsleden, op hun kleren, schoenen, hun haar. Eén vrouw werd als dom blondje voor schut gezet. 'Je kunt nooit een volwassen vrouw worden als je geen fatsoenlijk Nederlands spreekt. Je moet weer naar de lagere school', zei ze dan. Ik dacht de eerste keer al: wat gebeurt hier? Dingen die je haar in vertrouwen had toevertrouwd, vertelde ze aan de groep. Ze vertelde ook veel over zichzelf. Zo verklaarde ze dat ze een stankfobie had. Nu hebben veel incestslachtoffers het idee dat ze vies zijn, dus gebruiken ze veel deodorant en parfum.”

De psychiater die dit ter ore kwam, zou onthutst hebben gereageerd en zegde het vertrouwen in de psychologe op. Die blijft overigens wel aan als therapeute voor individuele sessies. De patiënten willen een klacht indienen bij de Klachtencommissie. De overgebleven leden van het team worden intern overgeplaatst. In november begint een nieuw team.