Nationalisten houden angst levend

TUZLA, 16 SEPT. De stad Tuzla (150.000 inwoners) geldt als het laatste multi-etnische bolwerk in Bosnië. De etnische spanningen tussen moslims, Kroaten en Serviërs zijn in de stad, ook tijdens de oorlog, beperkt gebleven. Volgens velen is dit te danken aan burgemeester Selim Beslagic, die de stad sinds 1991 bestuurt.

Hoe komt het dat moslims, Kroaten en Serviërs in uw stad zo harmonieus samenleven?

“We leven samen omdat ze dat willen. Zij hebben mij gekozen, dus ik kan ze niet verraden. Ik vermijd om over religie te spreken. Ik praat ook niet over politieke partijen of andere zaken die mensen kunnen scheiden. Als ik mij zo gedraag, gaan de mensen in mijn stad zich ook zo gedragen.”

Heeft de komst van 52.000 vluchtelingen uw stad veranderd?

“Ja. Maar ze zullen niet in Tuzla blijven. Ze hebben maar een wens en dat is teruggaan naar waar ze vandaan komen. Niemand kan gelukkig worden in andermans huis. Wij moeten er voor zorgen dat hun terugkeer mogelijk is.”

Hoe realistisch is die wens als de leiders van de Servische Republiek aan die terugkeer niet willen meewerken?

“Die wens wordt realistisch als de oorlogsmisdadigers Radovan Karadzic en Ratko Mladic worden gearresteerd. Maar behalve om de terugkeer op zich, gaat het ook om de de vraag: hoe moeten de vluchtelingen leven als ze terugkeren? Je kunt niet alleen maar zeggen: ga terug naar jullie huizen. De politiek van de nieuwe regering in Bosnië moet zijn om voor vrijheid van beweging te zorgen, maar ook om de mensen te helpen hun huizen weer op te bouwen en middelen van bestaan te vinden.”

Denkt u dat de grote partijen, die de verkiezingen vrijwel zeker zullen winnen, de SDA voor de moslims, de SDS voor de Serviërs en de HDZ voor de Kroaten, die taak op zich zullen nemen?

“Nee. De SDS wil een etnisch zuiver land. De HDZ wil haar eigen Kroatische Herceg-Bosna en de SDA vecht voor een moslim-staat. Met die verschillende wensen kunnen we in Bosnië niet samenleven.”

Hoe is het dan mogelijk om Bosnië bij elkaar te houden?

“Niet alleen de partijen in ex-Joegoslavië, maar ook de internationale gemeenschap heeft het verdrag van Dayton ondertekend. Zij moet druk uitoefenen op de partijen om zich aan het verdrag te houden. Maar het is uiteindelijk het volk zelf dat druk op de regering zal uitoefenen. Nu denkt iedereen nog dat de verkiezingen alle problemen zullen oplossen. Maar straks komen ze er achter dat dat niet zo is. Er komt een moment waarop Serviërs tegen Karadzic zal zeggen: Alles goed en wel, maar wat geeft u ons te eten? En dan zal Karadzic daar geen antwoord op hebben. Dat is moment waarop de omwenteling komt. Bij deze verkiezingen zullen de drie grote partijen nog winnen. Maar bij de volgende verkiezingen over twee jaar, niet meer.”

Op verkiezingsbijeenkomsten in de Servische Republiek wordt nog altijd hard gejuicht als de naam Karadzic valt.

“Dat is angst, angst, angst. De nationalistische partijen hebben er belang bij om die angst levend te houden, want ze hebben er hun stemmen aan te danken. Als er één ding is dat ik de bewoners van Tuzla steeds voorhoud, is het dat ze voor elkaar niet bang moeten zijn.”