Kerk: eigen geweten van militairen meetellen

UTRECHT, 16 SEPT. Het Nederlandse beroepsleger zou selectieve gewetensbezwaren moeten erkennen. Dit stellen de Nederlandse bisschoppen in hun vandaag verschenen herderlijk schrijven over de vrede, 'Tot vrede in staat?'.

De bisschoppen vragen het leger procedures te ontwikkelen, opdat militairen niet gedwongen worden in strijd met hun geweten te handelen. Anders dan bij dienstplichtigen zullen beroepsmilitairen uiteraard geen bezwaren hebben tegen de militaire dienst als zodanig, schrijven de bisschoppen, maar “ook van beroepsmilitairen mag geen blinde gehoorzaamheid worden gevraagd, aangezien ieder mens een onvervreemdbare eigen verantwoordelijkheid heeft”. Ook kan er bij beroepsmilitairen een spanning bestaan tussen overheidsgezag en persoonlijk geweten, aldus de brief.

De bischoppen schrijven verder dat in het nastreven van een wereldwijde vrede een wereldautoriteit als de Verenigde Naties noodzakelijk is. “De VN zijn nog lang niet wat ze moeten zijn, maar ze zijn onmisbaar en voor verbetering vatbaar.” Wel vindt het episcopaat dat het gebruik van geweld door VN-militairen aan morele criteria moet worden gebonden en getoetst. Daarbij moet volgens de brief steeds voor ogen worden gehouden dat geweld soms onvermijdelijk is maar dat de doelmatigheid ervan beperkt is. “Echte vrede kan niet met geweld worden afgedwongen.”

De bisschoppen stellen vast dat godsdienst vaak mede-oorzaak van oorlog en geweld is, als ze dienstbaar wordt gemaakt aan nationalisme en fundamentalisme. Om dergelijke “ontsporingen” te voorkomen is een interreligieuze dialoog van bijzonder belang, aldus de brief.

Het is voor de derde keer dat de Nederlandse bisschoppen zich met een vredesbrief tot de gelovigen richten. Eerdere brieven waren 'Oorlog in de ban' uit 1969 en 'Vrede en gerechtigheid' uit 1983.