Volgens atleten kan het altijd sneller

Een fraai atletiekseizoen op de baan is voorbij. Vooral op de sprint waren de prestaties indrukwekkend. Het was in 1968 voor het laatst dat in hetzelfde jaar de wereldrecords op de 100 én 200 meter bij de mannen sneuvelden. Hoe lang zullen de tijden van Donovan Bailey (9,84) en Michael Johnson (19,32) standhouden?

De Belg Patrick Stevens bereikte in Atlanta als enige blanke atleet een olympische sprintfinale. Hij werd zevende in de 200 meter-race waarin Michael Johnson zijn wondertijd van 19,32 liep. “Een bovenmenselijke prestatie”, zegt Stevens. “Ik moest na de finishlijn wel even slikken toen ik die tijd op het bord zag. Ik schrok enorm. Vooraf was ik er zelfs nog niet helemaal zeker van dat Johnson zou winnen.” Johnson liep liefst 0,34 seconde sneller dan het wereldrecord dat hij vijf weken daarvoor op dezelfde baan had gevestigd.

Bij een dergelijke prestatie wordt al snel aan het gebruik van doping gedacht. Stevens zegt zijn gedachte daarover liever voor zich te houden. “Het zou niet goed zijn als ik van alle atleten die sneller lopen dan ik zou zeggen: die pakken allemaal. Natuurlijk stel ik ook vragen bij die 19,32. Ik weet niet of je zo snel kan lopen zonder verboden middelen. Maar zelfs al zou Johnson hebben gebruikt, dan heeft hij toch keihard moeten trainen. Hij is een bijzondere atleet. Het is een mirakel dat hij én de 200 én de 400 meter beheerst.”

Stevens verwacht dat het wereldrecord op de 200 meter lange tijd zal standhouden. “Minimaal twintig jaar. Het is onmogelijk dat er snel weer een seizoen komt met zulke scherpe tijden.”

Vlak na zijn gouden race in Atlanta verklaarde Johnson dat hij nog sneller kon. Volgens Henk Kraaijenhof een logische reactie. De Nederlander traint onder anderen Mary Onyali, de Nigeriaanse die verrassend derde werd op de olympische 200 meter. Kraaijenhof: “Vergeet niet dat de beentjes nog nooit zo snel hebben gedraaid als bij die recordwedstrijd. Dan voelt een atleet dus ook allerlei andere dingen en dat hoeft helemaal niet lekker te zijn. Daarom zegt zo'n atleet het gevoel te hebben dat het beter kan.”

In tegenstelling tot Stevens verwacht Kraaijenhof dat het niet zó lang zal duren voordat de 19,32 van Johnson wordt verbeterd. “Het zou bijvoorbeeld al bij de volgende Olympische Spelen in 2000 kunnen. Misschien zelfs eerder. Waarom niet?” Kraaijenhof stelt dat records die als uitermate scherp worden beschouwd, meestal eerder worden verbeterd dan de experts verwachten. “Sportwetenschappers hadden destijds uitgerekend dat het wereldrecord verspringen van Bob Beamon pas in 2010 zou worden gebroken.” Mike Powell slaagde op het wereldkampioenschap in Tokio in 1991.

Volgens Kraaijenhof zal het 100 meter-record van Donovan Bailey niet lang standhouden. “Dat zal als eerste knallen. Volgend jaar al, denk ik.” Bailey zelf is één van de kandidaten om zijn eigen tijd scherper te stellen. De Canadees heeft duidelijk zijn zwakke punten, zoals zijn start die tijdens de olympische finale de langzaamste was van alle deelnemers. “Het risico is dat het verbeteren van zijn start ten koste zal gaan van andere elementen. Daar heb je dan minder tijd voor”, zegt Kraaijenhof. “Bailey zal nooit een superstarter worden, maar hij kan wel stabieler worden. Nu zijn de starts nog te verschillend.”

Patrick Stevens heeft Bailey vaak van nabij meegemaakt. “Hij is bijzonder ontspannen voor een race. Dat soort dingen geven vaak de doorslag. Ik verdenk hem ervan dat hij vlak voor een start zelfs nog naar de meiden op de tribune staat te gluren.” Toch verwacht de snelle Belg niet dat de olympische 9,84 van Bailey snel zal worden verbeterd. Hij denkt dat dat wel tien jaar of nog langer zal duren. “Veel kan er op de 100 meter niet meer af. Misschien tot 9,80, maar dan is het echt afgelopen.”

Kraaijenhof denkt dat er geen einde komt aan de recordoogst. De trainer met de wetenschappelijke aanpak heeft een futuristisch beeld voor ogen en denkt veel verder dan het verkrijgen van scherpere tijden door beter materiaal en dopinggebruik. Zo acht Kraaijenhof het mogelijk dat er ooit topatleten zullen worden gecreëerd door genetische manipulatie. Hij spreekt van proto-types.

Een kind met topatlete Merlene Ottey als moeder en Michael Johnson als vader zou een aardig voorbeeld zijn. Kraaijenhof: “Er gebeurt op dat gebied op spontane, natuurlijke wijze al een en ander na wedstrijden, bijvoorbeeld in zo'n olympisch dorp. Maar het is zeker niet onmogelijk dat het ook met behulp van spermabanken zal worden gedaan.”

Kraaijenhof gaat nog een flinke stap verder. De trainer voorziet dat er in de toekomst bij atleten zelf spieren door synthetische vezels zullen worden vervangen om zodoende tot betere prestaties te kunnen komen. Hij noemt wat dat betreft de gehandicapte sporter in een rolstoel “de eerste, primitieve vorm van een mens-machine-eenheid”. Deze ontwikkeling zal in de visie van Kraaijenhof worden uitgebouwd, resulterend in de behandeling van gezonde atleten.

Henk Kraaijenhof begrijpt dat zijn voorspellingen nog ongeloofwaardig klinken. “Maar de tijd dat ze zullen uitkomen, is dichterbij dan we denken”, voorspelt hij. “Het draait allemaal om geld. Hoe meer geld er te verdienen valt, hoe verder de mens zal willen gaan om tot betere prestaties te komen. En dan is niets te gek. Hoe kon de mens zich tweehonderd jaar geleden het snelst voortbewegen? Op een paard. Nu is er de space-shuttle. Ik bedoel maar.”

Wereldrecords in 1996

In het afgelopen atletiekseizoen werd er zestien keer een wereldrecord verbeterd. Een overzicht:

28 jan. polsstokhoog vrouwen: Emma George (Aus) 4,30 meter

28 jan. polsstokhoog vrouwen: Emma George (Aus) 4,41 meter

17 febr. kogelslingeren vrouwen: Olga Koezenkova (Rus) 69,46 meter

25 febr. 5 km snelwandelen (vr): Kerry Saxby-Junna (Aus) 20.13,46

23 mrt 10 km snelwandelen (vr): Elena Nikolajeva (Rus) 41.04

25 mei speerwerpen mannen: Jan Zelezny (Tsj) 98,48 meter

24 juni 200 meter mannen: Michael Johnson (VSt) 19,66

29 juni polsstokhoog vrouwen: Emma George (Aus) 4,42 meter

14 juli 2 mijl mannen: Daniel Komen (Ken) 8.03,54

14 juli polstokhoog vrouwen: Emma George (Aus) 4,45 meter

29 juli 100 meter mannen: Donovan Bailey (Can) 9,84

2 aug. 200 meter mannen: Michael Johnson (VSt) 19,32

14 aug. mijl vrouwen: Svetlana Masterkova (Rus) 4.12,56

23 aug. 10.000 meter mannen: Salah Hissou (Mar) 26.38,08

23 aug. 1.000 meter vrouwen: Svetlana Masterkova (Rus) 2.28,98

1 sept. 3.000 meter mannen: Daniel Komen (Ken) 7.20,67