Nieuwe bezuinigingsronde wordt voor Duitsers pas echt pijnlijk; Duitsland staat voor Sisyphus-arbeid

BONN, 14 SEPT. Bondskanselier Helmut Kohl is er met een krappe meerderheid in geslaagd zijn controversiële bezuinigingsplan door de Bondsdag te loodsen. Nu moet blijken of het de coalitie lukt Standort Duitsland weer aantrekkelijk te maken zodat er wordt geïnvesteerd en banen bijkomen. Één ding staat vast: het wordt een Sisyphus-arbeid.

Zo goed staat Duitsland er niet voor. Het conjuncturele weer zit niet mee. En er is bezorgdheid over de explosief groeiende staatsschuld. Alleen als de regering nog verder bezuinigt komt het tekort volgend jaar niet boven de door minister Theo Waigel van financiën gestelde grens van 56,5 miljard mark.

Het gisteren aangenomen bezuinigingsprogramma, waar 341 van de 672 afgevaardigden zich voor uitspraken, voorziet in besparingen van 50 miljard mark.

Dat is veel, maar volgens minister Waigel nog lang niet genoeg. De kosten van de eenwording zijn hoog en de tegenvallers nemen toe.

De begrotingsdebatten, die deze week aan de stemming vooraf gingen, droegen een fel karakter. “Nog nooit werd een begroting onder soortgelijke ongunstige economische omstandigheden opgesteld; nog nooit was de begeleidingsmuziek van de oppositie zo schril en nog nooit waren de burgers zo onzeker over de richting van het financiële beleid als nu, in het zesde jaar na de Duitse eenwording', noteerde de commentator van de linksliberale Süddeutsche Zeitung in München.

“U bent en blijft de grootste schuldenmaker aller tijden', wierp de SPD-er Karl Diller de minister gisteren venijnig voor de voeten. Waarop Waigel de bal hard terugspeelde: “Hoe had u de eenwording dan willen financieren?'.

Inderdaad, de schulden zijn hoog. Het komend jaar wordt rekening gehouden met een tekort van 70 miljard mark terwijl, zoals gezegd, 56,5 miljard mark was voorzien.

Reden voor de Bundesbank om in haar maandelijkse rapport vast te stellen dat het overheidstekort zal stijgen naar 4 procent van het bruto binnenlands produkt (bbp). Daarmee voldoet Duitsland niet aan de voorwaarde (3 procent) om toe te treden tot de Europese monetaire unie.

Bovendien verwacht de centrale bank dat de totale nationale schuldenlast van ruim 2.000 miljard de 60 procent van het bbp zal overstijgen. Ook op dat punt verzaakt Bonn de EMU-criteria.

“De regering moet de ingezette marsroute voortzetten. Ze mag het tekort niet verder laten oplopen', zegt Adolf Roth, parlementariër en voorzitter van de begrotingscommissie van de CDU/CSU-fractie. Voor hem betekent dat: nog meer bezuinigen dan de geplande 50 miljard.

Zo kunnen de subsidies voor de kolenindustrie wat hem betreft sterk worden verminderd. Deze gelden slokken nu bijna de helft van de begroting op van het ministerie van economische zaken (9 van de 17 miljard mark).

Verdere kortingen op de sociale zekerheid sluit hij niet uit. Gevoelige materie, geeft de invloedrijke Roth toe.

Ook de hoogte en duur van de werkloosheidsuitkeringen zijn voor hem bespreekbaar. “Waarom moet een werknemer die zijn baan kwijt raakt voor een onbeperkt aantal jaren een uitkering krijgen? In de Verenigde Staten is dit slechts een paar jaar geldig', weet hij.

Dit thema zal de coalitie allesbehalve populair maken, alleen “we moeten dergelijke regelingen ter discussie stellen', zegt Roth, in zijn kamer hoog in het Bondsdaggebouw.

Een nieuwe bezuinigingsronde zal pas echt pijnlijk worden voor de Duitsers. Nu ging de discussie nog over vermindering van het verblijf in kuuroorden van vier naar drie weken. Straks zullen de werklozen en kansarmen het in hun portemonnaie voelen. Een alternatief is er volgens de coalitie niet.

Een belangrijke oorzaak van de stijgende schuldenlast is de snel oplopende werkloosheid. Momenteel ontbreken in Duitsland meer dan vijf miljoen concurrerende arbeidsplaatsen, schrijft de regering in haar 'actieprogramma voor investeringen en arbeidsplaatsen' zoals het bezuinigingsplan officieel heet.

Er zijn vier miljoen werklozen en nog eens honderdduizenden uitkeringsgerechtigden hebben een soort 'Melkertbaan' in de publieke sector, vooral in het oosten van Duitsland.

Nu er steeds minder geld is worden juist deze banen bedreigd.

De coalitie heeft zich tot doel gesteld de werkloosheid nog voor het jaar 2000 te halveren. Maar gezien de zwakke investeringen van overheid en bedrijfsleven, waar de Oeso in haar recente rapport over Duitsland op wijst, is dit geenszins reeël.

Otto Graf Lambsdorff, een oude rot in het vak van de liberale FDP, sprak klare taal toen hij constateerde dat de werkloosheid eerder hoger dan lager wordt en snel op de vijf miljoen afstevent - een absoluut record. Daarmee wordt de sociale vrede in Duitsland bedreigd.

Een partijgenoot van Lambsdorff zei het in de Bondsdag zo: “Ik vrees grote onrust onder de bevolking'.