MULTI-AUTEURSCHAP GEEFT AANLEIDING TOT FRAUDE EN MISLEIDING

Er ontwikkelt zich een nieuwe, ernstige ziekte: Polyauthoritis giftosa. De Science Citation Index van het Institute of Scientific Information bevat over het jaar 1994 al 25 artikelen met meer dan 500 auteurs, soms is de auteurslijst langer dan het artikel. Berucht is de salami-tactiek: hoe meer publicaties er uit hetzelfde onderzoek worden gesneden, hoe meer 'credit points' voor de auteurs.

De problemen met het auteurschap van wetenschappelijke artikelen kwamen deze zomer aan de orde op een discussiebijeenkomst in Nottingham, georganiseerd door de tijdschriften het British Medical Journal en The Lancet, de University of Nottingham Medical School en Locknet, een organisatie die de bevordering van het onderzoek naar peer review nastreeft.

Polyauthoritis giftosa leidt soms tot fraude. Als auteur treden personen op die niet of nauwelijks aan het onderzoek hebben deelgenomen. Afdelingshoofden claimen per definitie het auteurschap van alle publicaties van hun afdeling, daarnaast zijn er onderzoekers die overeenkomen elkaar als auteur op te voeren. Op die manier kan het voorkomen dat een onderzoeker een aantal van 500 publicaties per jaar haalt.

Ernstiger wordt het als 'auteurs' van niets weten. Ze zijn 'uitverkoren' vanuit de gedachte dat een beroemde naam acceptatie van het artikel zal bevorderen. Of dat kwalitatief onbetekenend onderzoek door collega's toch als belangrijk zal worden aangemerkt omdat een beroemde deskundige er zijn naam aan heeft verbonden. Deze vorm van fraude komt uit als de redactie van het tijdschrift nadere gegevens nodig heeft, of wanneer de uitgever de auteurs bijvoorbeeld een formulier wil laten tekenen in verband met overdracht van het copyright.

Multi-authorship wordt ook toegepast als methode voor het 'witwassen' van frauduleuze artikelen, bijvoorbeeld series publicaties over nooit uitgevoerd onderzoek. De truc is de volgorde van de auteurs te laten rouleren. In het artikel van De Vries et al. verwijst men dan naar Jansen et al., naar Pietersen et al., etcetera, om aan te geven dat de gevolgde werkwijze algemeen wordt toegepast en dat de conclusies van het onderzoek goed overstemmen met de gegevens, modellen, resultaten en conclusies van andere onderzoekers. Uiteraard passen Jansen et al., Pietersen et al. en Klaassen et al. dezelfde tactiek toe. Zo wordt versluierd dat het steeds om dezelfde onderzoekers gaat en dat de vele verwijzingen geen wetenschappelijke betrouwbaarheid garanderen.

    • A.J. van Loon