Lomme speelt reeks personages superieur

Voorstelling: Het mens van Benno Barnard door de Blauwe Maandag Compagnie. Gezien 7/9 Theater Vooruit, Gent. Te zien 25-28/9 Brakke Grond, Amsterdam. Tournee t/m 21/11. Inl.00-32-9-2332556.

De actrice zegt: “Wat mijzelf aangaat: ik ben actrice. Ik speel sinds mensenheugenis toneel. Ja, er is geen vrouw die ik niet ben geweest: de jonge minnares, de intrigante, de ingénue met valse pijpekrullen.” Wanneer deze actrice optreedt in het toneelstuk Het mens van Benno Barnard is ze niet zo jong meer; een vedette, een oudere, rijpe vrouw. Ze blikt in een lange monoloog in verzen terug op haar leven, dat excessief in de liefde was. Dat bovendien excessief was in haar bewondering voor Marlene Dietrich. Zijzelf heet Coco. Ze wordt geregisseerd door Marcelle Meuleman.

Benno Barnard schreef zijn versdrama voor de actrice Chris Lomme van het Vlaamse gezelschap Blauwe Maandag Compagnie. In een eerder seizoen zag hij haar optreden als Arkadina in De Meeuw van Anton Tsjechov. Reminiscenties aan deze rol, maar ook aan het toneelwerk van Shakespeare, Hugo Claus, T.S. Eliot zijn door de monoloog vervlochten. Boven alles overheersen twee vrouwen haar leven: haar moeder en Marlene Dietrich. De titel, Het mens, moet slaan op Dietrich, de grootste in de rij van grootse vrouwen: “(In) die fatale genealogie van Garbo, Dietrich, Monroe en Madonna (-) is Dietrich in mijn ogen nu nog steeds de enige.” Zij is idool en spookbeeld tegelijkertijd.

Chris Lomme acteert superieur in deze rol. Ze heeft de juiste stem, laag en diep, als aangetast geraakt door drank en sigaretten. Ze treedt op zittend of staand in een helle bundel licht, omsloten door het zwart van de Bühne. Met haar bewegingen schaart zij zich in diezelfde rij van 'fatale genealogie'. Langzaam maar zeker draait het licht meer en meer naar haar gelaat, zodat de toeschouwers haar gezichtsuitdrukking steeds helderder gaan zien. Dat is een mooie vorm van parallellie: de vrouw die meer van zichzelf prijsgeeft en tevens ongenadiger in het theaterlicht komt te staan.

Benno Barnard heeft onmiskenbaar gevoel en hartstocht voor het theater. Eerst vertaalde hij All for love van John Dryden, en nu heeft hij zijn eerste tekst geschreven. Theatraal aan zijn tekst is het plezier waarmee hij als auteur de actrice haar verschillende rollen laat vertolken. Chris Lomme schakelt stijlvol-vloeiend over van Dietrich naar het kleine meisje dat ze eens was; ook haar dominante moeder krijgt gestalte door haar stem en gebaar. Schitterend is de scène waarin Chris Lomme al haar onzekerheden acteert van de jonge vrouw die haar eerste rol speelt, ten overstaan van een zaal die haar met blikken doorboort. Haar moeder is afwezig, ze verfoeit het toneel. Lomme zegt: “Van stoel 1 tot 24 vult de afwezige mama de voorste rij. In één enkele kies hamert haar hele zenuwachtigheid.”Het woord 'monoloog' schiet eigenlijk te kort voor een tekst als deze. Hoewel we ongeveer een uur naar dezelfde toneelspeelster kijken, had ik het idee verschillende personages te zien optreden. Lomme is in staat dialogen in haar alleenspraak te verweven; ze geeft de diverse fasen van haar leven, en daaraan gekoppeld de rollen die ze ooit speelde, telkens vorm met een andere kleur, een andere dictie, een andere stijl van spelen.

Gaandeweg de uitvoering neemt de verbeelding toe en maken wij, als toeschouwer, geheel en al deel uit van het leven van Coco dat, zoals alle leven in het theater, een gekunsteld, verzonnen leven is. Het mens is een monoloog met de reikwijdte van een toneelstuk voor veel personages.