Consensus ver te zoeken in visie van beleggersgoeroe's; Verwarring rond richting beurzen

ZEIST, 14 SEPT. “De onzekerheid bij beleggers is zo groot dat zelfs Donald Duck naar zijn mening zou worden gevraagd,” zegt Charles Clough, chief investment strategist van het Amerikaanse effectenhuis Merrill Lynch. Hij spreekt in het kader van een Europese tour van Merrill-analisten, een in Slot Zeist bijeengegaard gezelschap van fonds- en pensioenbeheerders toe, dat aan de gastenlijst te zien werkzaam is voor minstens 100 miljard gulden aan belegd Nederlands vermogen.

De onzekerheid is zeker groot: omslagpunten in de conjunctuur zijn moeilijk te voorspellen, en alle drie de grote economische blokken bevinden zich op zo'n omslagpunt. Gaat de Amerikaanse economie door in het straffe tempo van 4,8 procent groei in het tweede kwartaal, of zwakt de groei na ruim vijf jaar eindelijk af? Raakt Europa snel uit het economische dal of juist niet? Wanneer, en met welke kracht komt het economische herstel van Japan? En de hamvraag: wat doet dit allemaal voor het internationale renteklimaat?

De globale stemming op de financiële markten is op dit moment dat vrijwel overal ter wereld de eerstvolgende stap in de rentepolitiek van de centrale banken er een omhoog is. En dat is nadelig voor de beurskoersen, wanneer daar geen evenredige of hogere groei van de bedrijfwinsten tegenover staat.

De renteverhoging kan vroeg komen, zoals in de VS al op 24 september, wanneer de Federal Reserve Board, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, vergadert over het monetaire beleid. Of iets later, zoals in Japan, waar de centrale bank haar rentetarief nu al een jaar lang vasthoudt op een bodem van 0,5 procent. Of in de loop van volgend jaar, wanneer een komend economisch herstel in Duitsland de Bundesbank er toe kan brengen het diconto weer te verhogen vanaf het huidige lage niveau van 2,5 procent.

Met name de Amerikaanse effectenbank Morgan Stanley is op dit moment de tempel van de hoger dan verwachte groei. Zeker waar het de VS betreft hamert Morgan Stanley-goeroe Stephen Roach al driekwart jaar op groeiexplosie in de Verenigde Staten, een verkrapping van de arbeidsmarkt, een groeiende kans op inflatie en daarmee op een stijging van de rente. Tot aan de inflatie, die ook gisteren stabiel bleek te blijven in de VS, heeft hij tot nu toe gelijk gehad.

Merrill Lynch's verhaal staat daar lijnrecht tegenover. Kern van Cloughs strategie is een wereldwijd dalende, of in ieder geval stabiele rente. Hij toont zich overtuigd van een verzwakking van de Amerikaanse economie, en betoogt dat een renteverhoging in de VS, vanaf het huidige niveau van 5,25 procent, onnodig is en contraproductief. De inflatie-angst die hand in hand gaat met de Amerikaanse economische groei en de verkrapping van de arbeidsmarkt, doet hij af als overdreven. Evenals de verwachting dat de Fed op 24 september tot een renteverhoging overgaat. “De eerstvolgende stap van de 'Fed' is niet opwaarts, maar neerwaarts.”

Ook Europa zal volgens Merrill Lynch, tegen de marktverwachting in, kunnen uitzien naar een lagere rente, onder leiding van de Duitse Bundesbank. Is op de financiële markten de overtuiging dat de Bundesbank, met een disconto van 2,5 procent, op de bodem van zijn rentepolitiek zit, Merrill's Europese aandelenanalist John Lomax voorziet een disconto van 1,5 procent in de loop van volgend jaar. Daarmee kan over de gehele linie in Europa de rente verder naar beneden. En het Japanse economische herstel gaat volgens Japan-analist Jeff Bahrenburg dan wel veel sneller dan de financiële markten nu incalculeren, maar zal geen gevolgen hebben in de vorm van een renteverhoging door de Bank van Japan.

De boodschap, vertaald in een allocatiestrategie voor aandelen, is duidelijk: lagere bedrijfswinsten drukken de beursvooruitzichten in New York, en wegen niet op tegen het vriendelijker renteklimaat dat Merrill Lynch voorziet. Maar in Japan kan het Nikkei-gemiddelde tegen het einde van het fiscale jaar in maart zijn opgelopen tot 24.000 punten, tegen 20.842 punten aan het einde van deze week. En ook voor wat betreft Europa, Azië en Latijns-Amerika is Merrill Lynch overwegend positief, uitgezonderd Groot-Brittannië en op het continent onder meer Nederland en Duitsland. Vooral Franse aandelen moeten volgens het Amerikaanse effectenhuis worden overwogen in de beleggingsportefeuille. Rivaal Morgan Stanley beval juist onlangs een onderweging van Franse aandelen aan en blijft bij het scenario dat Wall Street na een forse renteverhoging diep kan vallen.

De fundmanagers in Zeist zijn geenszins uit hun verwarring geholpen. Maar Clough en zijn ploeg waren ook niet van plan om een consensus te kweken over het internationale beleggingsklimaat. Daarvoor wijkt Merrill Lynch's visie te veel af van de stemming die op dit moment onder Europese fundmanagers heerst. En de verwarring kan nog veel groter worden. Zowel Morgan Stanley als Merrill Lynch voorzien een koersdaling op Wall Street, de eerste door een hogere rente, de laatste door tegenvallende bedrijfswinsten. Maar gisteravond bevond het Dow Jones-gemiddelde zich alweer in record-territorium, en onderstreepte daarmee de onwaarschijnlijke mogelijkheid van een 'derde weg' op Wall Street: een blijvend hoge economische groei zonder renteverhogingen.

De stemming onder het publiek in Zeist blijft afwachtend en voorzichtig. “Goed verhaal”, mijmert een fondsbeheerder, nadat hij en zijn confrères een sessie van drie kwartier machinegeweer-economie van Clough achter de rug hebben. “Maar gevoelsmatig neig ik toch nog steeds naar Stephen Roach.”