Simitis niet bang voor rechts, wel voor wegloper

ATHENE, 13 SEPT. Binnen de Griekse socialistische regeringspartij PASOK heeft de aanvankelijke euforie over de vervroegde parlementsverkiezingen van 22 september plaats gemaakt voor twijfel en zorg.

Bij opinieonderzoek bleek weliswaar dat een grote meerderheid premier Simitis 'geschikter' vindt voor het premierschap dan oppositieleider Evert, maar diens partij Nieuwe Democratie (ND) komt wel 0,4 procent hoger dan de PASOK, hetgeen maar weinig PASOK-aanhangers hadden verwacht.

De persoon van Evert, bijgenaamd de 'bulldozer', werd in Griekenland geassocieerd met blunders en eigenaardig taalgebruik, maar de verkiezingsstrijd voert hij tot nu toe met veel meer elan dan de wat professoraal overkomende Simitis, die tenslotte ook hoogleraar ís. De laatste is 'kalmer', maar ook wat mechanisch. Evert van zijn kant lijkt er steeds meer plezier in te krijgen, hij blijft ontspannen en in zijn element.

Zijn aanpak is ook uitgesproken populistisch en hij doet dagelijks nieuwe verkeizingsbeloften die veel geld zouden kosten. Dat de economische situatie van het land bij de nadering van de indiening van een nieuwe begroting extra soberheid vergt willen de EU-criteria worden gehaald, is uit zijn toespraken in het geheel niet op te maken.

Daarbij werkt hij ook met veel vlagvertoon. Soms letterlijk: op een kaart tekende hij ruwweg een aantal Griekse vlaggen langs de grens met Turkije, “waaraan wij vast zullen houden”. Dat gaat terug op de ongelukkige eerste dag van Simitis' regering, toen de Griekse vlag op het rotseilandje Imia, die een dag tevoren was gehesen, moest worden ingehaald. “Zoiets zou onder onze regering niet voorkomen”, roept Evert tot vervelens toe, en hij kondigt ook aan, iedere Turkse schending van het Griekse luchtruim dubbel te zullen vergelden.

De vraag is of de Grieken deze patriottische opstelling met hun stemmen zullen belonen of dat ze de voorkeur zullen geven aan de stabiele en 'veilige' Simitis, die het vooral wil zoeken in diplomatieke wapens. De indruk overheerst dat de PASOK voor deze wapenkletterende Evert niet bang is. Men is voor iemand anders bang.

Bang is men voor Dimítris Tsovólas, die al vorig jaar met zijn Democratisch Sociale Beweging ter linkerzijde uit de PASOK is weggelopen en wiens percentage volgens een recent opinieonderzoek liefst zes bedraagt, goed voor twaalf zetels. Jarenlang minister van financiën onder Andreas Papandreou, werd hij in 1990 samen met hem voor het Hooggerechtshof gedaagd wegens illegale belastingverlichting. Hij deed dit overigens alleen om Andreas van dienst te zijn. Anders dan Papandreou werd hij veroordeeld, tot tweeëneenhalf jaar verlies van politieke rechten. Daarna is hij door Papandreou niet meer ingeschakeld, en uit verbittering daarover heeft hij zijn partij gesticht die behoorlijke aanhang krijgt bij de zogenaamde 'niet-bevoorrechten', gepensioneerden en werklozen, de groep waarvoor vroeger de PASOK op de bres stond.

De PASOK van Simitis noemt zich de herboren, de 'nieuwe PASOK', maar dat wordt door de tegenstanders, onder wie Tsovólas, vergeleken met reclame voor tandpasta of een wasmiddel. Tsovólas noemt zijn partij de 'oude PASOK' en hoopt de snelle opkomst van die partij in de jaren 1974 tot 1981 te herbeleven.

Het gevaar is dat Tsovólas zoveel stemmen van de PASOK wint dat deze achterblijft bij de ND. Geen wonder dat de rechtse oppositie de verrichtingen van de galmende linkse 'man met de lok' met genoegen volgt. Tsovólas komt uit een straatarme familie; zijn vader was ezeldrijver. Reeds wordt hij in de PASOK-gezinde pers 'de ezeldrijver van Evert' genoemd.

De laatste dagen van de verkiezingsstrijd zal de PASOK met nog meer klem dan nu verkondigen dat “een stem voor Tsovólas een stem voor Evert is”. Het is niet ondenkbaar dat dit zal inslaan, en dat het percentage van Tsovólas in die laatste periode - waarin overigens geen opinieonderzoeken meer mogen worden gepubliceerd - zal teruglopen. Het is ook denkbaar dat hij in de lift blijft. Mocht zijn percentage de tien bereiken, dan komt ook de ND in gevaar. Dan wordt het volgens het ingewikkelde kiesstelsel mogelijk dat geen van de twee grote partijen een absolute meerderheid haalt. Een uitslag waar oud-premier Mitsotakis (77), Everts grote rivaal binnen de ND, op aast. De nestor van de Griekse politiek zou dan namelijk premier kunnen worden van een 'grote coalitie'.

    • F.G.Van Hasselt