OM werkt te weinig internationaal

GRONINGEN, 13 SEPT. “Officieren van justitie moeten internationaal meer samenwerken om echt effectief te kunnen optreden tegen misdrijven als drugs- en vrouwenhandel en kinderporno. De misdaad is internationaal georganiseerd maar het OM heeft alleen nationaal bevoegdheden. De toepassing van het strafrecht lijdt daaronder”.

Dit zegt de secretaris-generaal van de International Association of Prosecutors (IAP) H.A. Marquart Scholtz. Hij doet zijn uitlatingen aan de vooravond van de formele lancering van dit eerste internationale samenwerkingsverband van aanklagers dat volgende week in Hongarije het oprichtingscongres beleeft.

Nederland - dat via Marquart Scholtz, officier van justitie in Assen, niet alleen de secretaris-generaal voor de IAP levert - is de belangrijkste geldschieter van deze vereniging en financiert het hoofdkwartier in Groningen.

Wat voor rechters en advocaten al jaren heel gewoon is, moet nu ook voor officieren van justitie mogelijk worden: samenwerken in internationaal verband. Om hierover afspraken te maken, komen zo'n 125 deelnemers uit 55 verschillende landen drie dagen in Boedapest bijeen. Zij buigen zich over, wat de statuten van de IAP onder andere noemt, “een effectieve en rechtvaardige strafrechtstoepassing” via een “uitwisseling van informatie, visies, deskundigheid en ervaring”.

Voor de politie is samenwerking in internationaal verband heel gewoon. Interpol en, in Europa, Europol zijn de organisaties die uitwisseling van informatie mogelijk maken.

Voor officieren van justitie kan het echter een hele klus zijn een buitenlandse collega rechtstreeks te consulteren, vertelt Marquart Scholtz. “In Assen ken ik wel collega's uit het naburige Niedersachsen maar voor het overige staat of valt samenwerking bij het OM met toevallige buitenlandse contacten die je opdoet”.

De IAP is de vrucht van een bijeenkomst van de Verenigde Naties in Cuba in 1990. Daar werden richtlijnen aangenomen over de rol en taken van de officieren van justitie. Een initiatief van Hongarije, financieel gesteund door Nederland, resulteerde vervolgens in de internationale OM-club.

Nederland is warm voorstander van justitiële samenwerking “omdat we traditioneel een aanzienlijke bijdrage hebben geleverd aan de bevordering van de internationale rechstorde”. Toen Marquart Scholtz vorig jaar tijdens een internationaal overleg over de oprichting van de IAP namens het ministerie van justitie een eenmalige financiële bijdrage van 100.000 gulden subsidie mocht toezeggen, was hij, naar eigen zeggen, “onmiddellijk de gebraden haan. Deze bijdrage gaf de doorslag om daaderkelijk tot oprichting over te gaan”.

Hoe zeer internationale samenwerking bij justitie nog in de kinderschoenen staat, bleek Marquart Scholtz bij de voorbereidingen van het Hongarije congres. Het ministerie van justitie had alleen adressen van OM-collega's in Europa.

Uiteindelijk verzorgde het IAP-hoofdkwartier in Groningen een mailing aan 186 landen. Ongeveer eenderde daarvan zal met vertegenwoordigers verschijnen. Ook hier weer geholpen met hulp van Nederland dat voor dertig deelnemers uit twintig ontwikkelingslanden reis- en verblijfkosten subsidieert.

Marquart Scholtz is ervan overtuigd dat samenwerking tussen justitie de aanpak van internationale vormen van misdaad zal vergemakkelijken. “Regeringen spreken nu over meer coöperatie bij de aanpak van kinderporno maar uiteindelijk is het toch vooral justitie dat aan zo'n voornemen goed inhoud kan geven”.

Omdat niet in alle landen door regeringen de onafhankelijke, magistratelijke rol van het openbaar ministerie wordt geaccepteerd - en dus zelfstandige samenwerking tussen officieren van justitie lastig is - zal de IAP ook vooral 'technische samenwerking' stimuleren. Marquart Scholtz is er voorstander van dat het openbaar ministerie in rijke landen collega's in ontwikkelingslanden adopteert.

“Ik kreeg een brief van de procureur-generaal in Sao Tomé. Die was op een hele oude typemachine geschreven. Zo'n man zou je financieel moeten helpen”.