Het Zilverwoud, maar hélemaal aan 't eind

Onze correspondenten berichten met nieuwsgierige verwondering en per definitie met enige afstandelijkheid over hun land of gebied. Deze zomer leggen ze hun journalistieke distantie even af een onthullen ze hun favoriete toevluchtsoord.

Het zomert na in Moskou. Met hoge temperaturen, een lage vochtigheidsgraad en lange dagen is dit bij uitstek het seizoen om van Rusland te genieten. De vraag is: wat gaan we doen?

Toen we drie jaar geleden naar Moskou kwamen, dachten we vanzelfsprekend aan een datsja. Het buitenhuis in de bossen heet immers het favoriete toevluchtsoord van de Russen te zijn. De huurpijzen in het advertentiekrantje Van Hand tot Hand variëren weliswaar van 400 tot 4.000 dollar per maand, maar in Rusland lopen dit soort dingen toch vaak via-via.

De eerste datsja waarover we werden getipt bleek een schuurtje te zijn. Het stond, zonder water of elektriciteit, tussen tomaten en aardappelen op een lapje grond. Bij de bemesting van het akkertjes speelde de wc, een houten hokje, een belangrijke rol. Behalve op extra inkomsten, rekende de verhuurster op hulp bij de oogst.

De tweede tip betrof een kamer in een andere datsja, van een man die naar werd gezegd wel wat gezelschap kon gebruiken. Over de hoogte van de huur wilde hij pas praten als we samen gedronken hadden. Maar toen dat eenmaal was gebeurd, kon hij niet meer uit zijn woorden komen en viel hij in slaap.

Sindsdien komen we alleen nog bij kennissen op de datsja. Mensen die er een hebben geërfd uit de Sovjet-tijd, die er een hebben van hun werk of die zo welvarend zijn dat ze zich het buitenhuis kunnen veroorloven dat wij ons per abuis voorstelden bij het woord datsja. Doorgaans zijn datsja's volkstuintjes. Er wordt niet uitgerust maar gewerkt. Op maandagmorgen klágen de Russen dat zij op hun datsja zijn geweest.

Nee, ontspanning kan misschien beter worden gezocht langs de rivier. Duizenden Moskovieten doen dat, dus het is wel zaak tijdig van huis te gaan. De gelijknamige rivier die door Moskou stroomt komt stroomopwaarts door een heuvelachtige streek die de Moskovieten zelf 'Klein Zwitserland' noemen en die in de verte wel doet denken aan Limburg.

Het is er prachtig, in Klein Zwitserland. Behalve van de natuur houden de Russen echter ook veel van hun auto. Overal waar kan worden gebaad, staan de auto's pal aan de oever geparkeerd. Angst voor diefstal en het ontbreken van parkeerterreinen kunnen de redenen zijn, maar de Russische hang naar gezelligheid speelt eveneens een rol. De radio staat steevast aan. Dat hiervoor de motor draaiende moet worden gehouden - met het oog op de accu - geldt niet als een bezwaar.

Wijzelf kunnen tijdelijk helaas niet meer naar de rivier. Mijn echtgenote is vijf maanden zwanger en we moeten de bordjes 'Verboden te zwemmen / gevaar voor cholera' serieus nemen.

De bossen dan, die eeuwig zingende Russische bossen? Ze zijn prachtig, maar waar het echt mooi wordt staat vaak een hek. Elk ministerie, elke vakbond, elk staatsbedrijf heeft namelijk zijn eigen 'rusthuis' en veel van die pensions en sanatoria zijn gelegen in de bossen rondom Moskou. Hoge schuttingen, hekken en muren beschermen deze in de Sovjet-tijd aangelegde complexen tegen rustzoekers die niet bij het ministerie, de vakbond of het staatsbedrijf werkzaam zijn.

Er zijn er zoveel, rusthuizen, dat op doorgaande wegen rondom de hoofdstad om de paar honderd meter wel een verkeersbord staat met een pijl naar het Pensionaat van de Bereden Politie of het Rusthuis van de Architecten. Daarentegen zoekt men tevergeefs naar ANWB-achtige 'paddestoelen' die de weg wijzen naar openbare wandelpaadjes. Ten westen van Moskou, waar de mooiste bossen zijn, mag zelfs kilometerslang helemaal niet van de doorgaande weg worden afgeweken. De zijwegen hier leiden naar de streng bewaakte toevluchtsoorden van 's lands hoogste functionarissen. Bij elke pittoreske afslag staat een agent op wacht.

We kunnen natuurlijk gewoon lekker thuisblijven. Zoals bijna alle tien miljoen inwoners van de Russische hoofdstad wonen wij in een flat, maar wel in eentje met een balkon. Dat balkon ligt ook nog op het zuiden en speciaal voor de lange zomeravonden en de zonnige zondagmiddag hebben we dus onlangs twee tuinstoelen aangeschaft. Ze zijn wit. Behalve na een paar uur in de buitenlucht: dan worden ze zwart.

Niet zeker is of de autofabriek ZiL verantwoordelijk is (gelegen ten zuid-oosten van de flat) of de autofabriek Moskvitsj (ten noord-oosten), of gewoon het intensieve verkeer (aan alle kanten). Vast staat dat de wijk Proletarskaja niet tot de schoonste van de stad behoort. En omdat het kennelijk toch niet meer uitmaakt, steken de conciërges van de tegenoverliggende flat ook nog eens regelmatig de inhoud van hun vuilcontainer in brand. De vuilnisman komt niet vaak genoeg. Buiten zitten is al met al een gemengd genoegen en artsen hebben het met het oog op de baby nu zelfs streng ontraden.

Denk niet dat deze ervaringen uniek zijn. De Moskovieten zijn er eensgezind over: hun stad is in de zomer niet om uit te houden. Als het even kan gaan zij dus met vakantie naar Turkije, Cyprus of Frankrijk. Wij zijn al geweest en dus rest de eeuwige Russische vraag: wat te doen?

Het antwoord vonden we bij toeval. Niet ver van het stadscentrum - een uurtje per metro en bus - ligt het park Serebranni Bor. Het is een soort schiereiland in de rivier en in het weekeinde verboden voor auto's. Dat maakt het een geschikte plek voor een wandeling. De naam van het park betekent Zilverwoud en wie boven de hoofden uitkijkt van de 300.000 mensen die het park op een zonnige zaterdag bezoeken, ziet inderdaad prachtige dennebomen.

300.000 bezoekers per dag, dat betekent dat op bijna elk stukje gras iemand ligt, dat tegen bijna elke boom iemand zit, dat achter bijna elke struik iemand plast. Pas aan de uiterste rand van het park wordt het rustiger. Op een open, duinachtig deel aan de rand volleybalt een groepje jonge mensen in de zon, anderen zitten te lezen en het rumoer van de stad lijkt ineens ver weg. We zijn, zo blijkt, terechtgekomen op Moskou's nudistenstrand.

Het strand, dat die aanduiding dankt aan de nabijheid van de rivier, bestaat al sinds de jaren van de perestrojka. Er staan geen bordjes, geen afrasteringen, maar iedereen met een badpak aan voelt zich hier ongemakkelijk. Daar zorgen de afkeurende blikken van de vaste bezoekers wel voor. Omdat de meeste Russen zich zónder badpak nog ongemakkelijker voelen, is het heerlijk rustig op Moskous naaktstrand. Het uittrekken van je broek is een geringe prijs voor zo'n toevluchtsoord.