Dagelijks van vier tot zes

Amelie Nothomb: Filippica's. Uit het Frans vertaald door Marijke Arijs. Manteau/Goossens. 126 blz., ƒ 29,50

Een gepensioneerde leraar oude talen en zijn vrouw vinden op het platteland het huis waarvan ze jarenlang hebben gedroomd. Intens gelukkig verhuizen ze om het soort leven te gaan leiden waarnaar ze altijd hebben verlangd. Ze willen zich helemaal aan elkaar wijden, lange wandelingen in de sneeuw maken, lezen, zinvolle gesprekken voeren, kortom alles wat een aardig, ontwikkeld gepensioneerd echtpaar wil.

Maar ze hebben buiten de merkwaardige buurman Bernardin gerekend die dagelijks van vier tot zes op bezoek wenst te komen. Zijn conversatie beperkt zich tot 'ja' en 'nee', hij gedraagt zich buitengewoon onbeschoft en opdringerig en blijkt tot overmaat van ramp getrouwd met een monsterlijk dikke en ogenschijnlijk debiele vrouw, aan wie hij niettemin erg gehecht lijkt. Ze zijn in alles de keerzijde van het sympathieke echtpaar, behalve in die verknochtheid aan elkaar. Er ontstaat een steeds absurder situatie waarin het aardige echtpaar zich meer en meer door de buren laat intimideren. De spanning stijgt, de vreemde, onrustbarende buren worden een obsessie die hun leven gaat beheersen, de logica in de verhoudingen raakt steeds verder zoek en leidt tot een onvermijdelijk rampzalige ontknoping.

De Brusselse schrijfster Amélie Nothomb lijkt haar uitspraak van een paar jaar geleden gestand te willen doen: elk jaar in september een nieuw boek presenteren. Ze is nu achtentwintig en heeft vijf romans gepubliceerd, waarvan de eerste Hygiëne van de moordenaar, de meest uitgewerkte en opzienbarende was. Een aantal aspecten daarvan vinden we terug in de Filippica's: dat van de psychologische thriller waarin de spanning vakkundig wordt opgevoerd, de filosofische verhandelingen die een samenvatting van de situatie geven - en in dit geval worden aangewend om te proberen Bernardin door verveling het huis uit te treiteren - en de figuur van de mysterieuze, monsterlijk dikke mevrouw Bernardin die in een volledig isolement leeft. Zij doet sterk denken aan Prétextat Tach, de hoofdpersoon uit Hygiëne van de moordenaar, met dit verschil dat de vrouw alleen nog klanken uitstoot waaraan door de anderen verschillende betekenissen worden toegekend.

Nothombs stijl is eigenzinnig en compromisloos. Ze wil onder geen beding worden beticht van esthetische mooischrijverij en gebruikt plastische taal - in de vertaling uitstekend weergegeven - en een ironisch soort humor. Hoewel dit lange korte verhaal niet de complexiteit en diepgang van haar eerste boek heeft, is het alleszins de moeite waard. Het reikt verder dan een vakkundig in elkaar gedraaide psychologische thriller.

    • Nelleke van Maaren