Wel ziek, niet afgeschreven

De dokter heeft je gerepareerd, maar je doet het nog niet'', zegt Marjolein de Jong. Ze is genezen van kanker, maar had moeite om verder te gaan met haar leven. Vooral omdat haar uiterlijk veranderd was: door chemotherapie heeft ze witte vlekken in haar hals die sterk afsteken tegen haar donkere huid.

De schoonheidsspecialiste van het Integraal Kankercentrum Amsterdam (IKA) heeft haar het advies gegeven haar gezicht wat op te maken, zodat de aandacht van de hals naar het gezicht verlegd wordt. “Voor die tijd zat ik achter de geraniums te koekeloeren”, zegt De Jong. “Ik voel me nu niet meer afgeschreven.”

Het IKA geeft sinds 1989 adviezen over uiterlijke verzorging aan kankerpatiënten. De uiterlijke veranderingen kunnen het beschadigde zelfvertrouwen van de patiënt nog verder ondermijnen. Sinds een aantal jaren wordt dat in verschillende ziekenhuizen onderkend. In Hilversum en Utrecht kunnen patiënten terecht bij schoonheidsspecialistes met een vervolgopleiding, die tips geven over uiterlijke verzorging. Binnenkort wordt ook in het ziekenhuis in Blaricum een praktijk geopend. Sommige verzekeraars vergoeden de behandeling.

Jolanda Schipper (30) heeft tweeënhalf jaar geleden borstkanker gehad, waarbij ze een borst kwijtraakte. Inmiddels heeft ze een borstreconstructie ondergaan. Ze is naar de praktijk van Yvonne Born en Mary Faber in Hilversum gekomen “om het af te laten maken”, zegt ze zelf. Huidtherapeute Yvonne Born zal een tepelhof op de nieuwe borst tatoeëren.

Met het resultaat van de chirurgische ingreep is Jolanda heel tevreden. De littekens zijn goed geheeld. “Voor mij hoefde die tepel niet zo nodig, maar de chirurg liet foto's zien van hoe het kan worden. Dat leek mij toen ook wel wat.” Haar man vond de borstreconstructie 'een hoop gedoe', vertelt ze. “Nu ik besloten heb om het toch te doen, steunt hij me wel natuurlijk”, zegt ze, terwijl ze op de behandeltafel gaat zitten.

Intussen heeft de huidtherapeute de juiste kleur pigment gemengd voor de tatoeage. Ze legt uit hoe Jolanda de tepelhof moet verzorgen als hij klaar is. Jolanda knikt, ze kijkt tijdens de behandeling geen enkele keer naar beneden. “Ik bekijk het straks thuis wel rustig”, zegt ze een beetje zenuwachtig. Als de tatoeage gezet is, heeft Jolanda bijna weer een 'echte' borst.

“De steun van de partner is heel belangrijk”, zegt schoonheidsspecialiste Mary Faber, als Jolanda de deur achter zich dichtgetrokken heeft. “Je moet als schoonheidsspecialiste erg oppassen dat je niet op de stoel van de psychiater gaat zitten. Je kunt alleen zorgen dat de mensen zich door uiterlijke verzorging beter voelen.” De verzorging door een schoonheidsspecialiste in het ziekenhuis is heel divers: ontspannende massage, camouflage van littekens, tatoeage na een operatie en kledingadviezen. Na chemotherapie wordt soms de huid grauw. “Dan kun je beter geen beige meer dragen”, vindt Faber.

Medicijnen tegen kanker kunnen de huid droog maken. Huidverzorging is dan ook een veel voorkomende behandeling. Yvonne Born: “Vaak vinden mensen het al prettig om op een niet-medische manier aangeraakt te worden, om persoonlijke aandacht te krijgen.”

Kanker is steeds beter te behandelen, waardoor patiënten langer leven en vaker genezen. De kwaliteit van het leven krijgt daarom de laatste jaren meer aandacht. Uiterlijke verzorging hoort daarbij. De sociale integratie wordt vergemakkelijkt als iemand er goed uitziet. “Mensen vragen eerder hoe het met je gaat”, zegt Mary Faber. “Als je kanker hebt en er ook nog eens ziek uit ziet, hebben anderen de neiging met een boog om je heen te lopen.”

De vrouw van veertig die inmiddels de behandelkamer binnengekomen is, heeft dat aan den lijve ondervonden. “Mijn man kon er niet tegen dat ik een borst kwijt was. Hij is weggelopen”, zegt ze. Het is zestien jaar geleden, maar ze heeft er nog moeite mee. “Ik vind het zelf ook nog steeds walgelijk.” Ze wijst naar haar gereconstrueerde borst. “Nu moet het maar zo perfect mogelijk. Ik hou liever de schijn op tegenover mijn omgeving”, zegt ze bitter.