Rechten

Controle en wetten

De Tweede Kamer controleert het handelen van de regering, stelt wetten vast of past deze aan.

Budgetrecht

De Kamer kan de Rijksbegroting goedkeuren, afkeuren of aanpassen. Dat gebeurt in verscheidene etappes. Eerst komen de Algemene Beschouwingen, daarna de Financiële Beschouwingen en ten slotte de begrotingen van de afzonderlijke ministeries.

Vragen

Ieder Kamerlid heeft het recht een minister of staatssecretaris vragen te stellen. Dat kan mondeling of schriftelijk.

Interpellatie

Interpelleren doet een Kamerlid als hij een bewindspersoon op het matje wil roepen. Het Kamerlid (de interpellant) heeft daarvoor 'verlof' nodig: een meerderheid in de Kamer moet zijn verzoek steunen, omdat van de agenda wordt afgeweken.

Moties

Een Kamerlid kan in een motie het oordeel van de gehele Kamer vragen. In een motie kunnen handelwijze en beleid van het kabinet worden bekritiseerd of kan het kabinet worden verzocht iets te doen of juist te laten. Soms leidt een motie tot een vertrouwensbreuk. Dan is er sprake van een 'motie van wantrouwen' en eventueel een crisis.

Enquête

De Tweede Kamer kan besluiten het overheidsbeleid te onderwerpen aan een diepgravend onderzoek: een parlementaire enquête. Daarbij wordt een enquêtecommissie gevormd die bestaat uit Kamerleden, met een staf van medewerkers. De commissie kan informatie afdwingen door getuigen onder ede te horen. Sinds 1977 zijn deze verhoren gedeeltelijk openbaar. Getuigen zijn wettelijk verplicht te verschijnen als ze een oproep van de commissie krijgen, behalve als hun beroepsgeheim in het geding is.

Onderzoek

De Kamer kan besluiten tot een parlementair onderzoek. Daarbij kunnen hoorzittingen worden gehouden, zowel besloten als openbaar. Getuigen worden gehoord, maar niet onder ede en ze zijn niet verplicht te verschijnen.

Amendementen

De Kamer kan veranderingen aanbrengen in artikelen waaruit een wetsvoorstel bestaat. Deze wijzigingsvoorstellen heten amendementen.

Initiatiefrecht

Behalve de regering kunnen ook Kamerleden wetsvoorstellen indienen. Zij nemen dan zelf het initiatief en verdedigen het wetsvoorstel in de Tweede en Eerste Kamer.