Onbetaald professioneel

Een beschadigde kerkklok repareren, de bonte knaagkever verjagen of handgevormde bakstenen leveren: de adverteerders in Monumenten kunnen het. Een tijdschrift is behalve aan titel en inhoud ook te herkennen aan wie erin adverteert, en dat geldt ook voor dit maandblad. Monumenten is het enige op dit gebied in Nederland dat niet het orgaan van een vereniging is, en bevindt zich in zijn zeventiende jaargang.

Natuurlijk is dit vrolijk ogende septembernummer van Monumenten vooral gewijd aan industrieel erfgoed, het thema van de Open Monumentendagen. Hoe langer mensen zich bezighouden met dit onderwerp, hoe meer technische gebouwen en objecten er opduiken die een interessante geschiedenis en een markante vormgeving blijken te hebben. Een voorbeeld daarvan in dit tijdschrift zijn de transformatorhuisjes van de elektriciteitsbedrijven, die vanaf het begin van deze eeuw op steeds meer plaatsen kwamen te staan. Deze 'trafohuisjes', schrijven R. Crols en D. Hermans in Monumenten, “wekten met hun gezoem en hun geslotenheid weerstand op bij het publiek en daarom werd aan hun verschijningsvorm veel aandacht besteed”. De hoge plaatijzeren zuilen waaruit zij eerst bestonden werden (althans in Gelderland, daarover gaat dit artikel) geleidelijk vervangen door bakstenen huisjes. De allernieuwste Gelderse trafo-huisjes zijn door Peter Struycken van kleurige tegelbekledingen voorzien.

Ook fabrieksschoorstenen krijgen aandacht in Monumenten: hun rook is vanouds een spreekwoordelijk teken van bedrijvigheid. Nu worden veel van die imposante bakstenen gevaartes met verval bedreigd. De tekening van Van den Boogaard op het omslag verwijst naar een artikel over de provincie Noord-Holland, die aan zes gerenommeerde striptekenaars opdracht gaf om industriële monumenten te vereeuwigen.

Sinds kort bevat Monumenten vier keer per jaar - ook nu in september - als extraatje het kleurrijke contactorgaan van de Vereniging Open Monumenten. Als deze insert erbij zit, springt de oplage van zo'n 8000 naar ruim 17.000 exemplaren. In de 16 pagina's tellende bijlage staat onder meer iets over een oude ijzergieterij in Bergen op Zoom, en de agenda van toekomstige, regionale Open Monumentendagen.

De wereld van de monumentenzorg hangt aan elkaar van de vrijwilligers. Het is bijna onbegrijpelijk (misschien vooral voor professionele journalisten), maar Monumenten wordt helemaal door onbetaalde krachten gemaakt en geschreven. Toch heeft het geen amateuristische uitstraling. Onvermoede reserves aan talenten en energie gaan schuil achter een blad als dit - wat natuurlijk, in meerdere of mindere mate, geldt voor de talloze verenigingsbladen, nieuwsbrieven en jaarboekjes die in de sfeer van de monumentenzorg nog meer bestaan.

Een belangrijke kracht van Monumenten, zo vertelt de architect Walter Kramer, redacteur en mede-oprichter, zijn de 'meewerkende organisaties', variërend van de Rijnlandse Molenstichting tot de Vereniging Hendrick de Keyser. Als het oktobernummer verschijnt, een themanummer over restauraties, zal de zestigste meewerkende organisatie feestelijk worden binnengehaald: de Nederlandse Bruggenstichting.

Monumenten is niet te koop bij de tijdschriftenwinkel, maar losse nummers (prijs: ƒ 8,50) kunnen altijd besteld worden bij KSN, Antwoordnummer 5509, 5430 ZX Cuijk. Inl: 0485-318008.