Hoekse Waard staat ruimte niet van harte af

Het kabinet heeft de Hoekse Waard aangewezen als mogelijk uitbreidingsgebied voor Rotterdam. De eilanders zijn niet verrast. Gemeenten en provincie werken al twee jaar aan een eigen plan voor nieuwe huizen en bedrijven.

MIJNSHEERENLAND, 12 SEPT. “Er was in de tijd dat deze polder werd ingedijkt een Franse koning die zei: 'Après nous le déluge'. Nu doet de landelijke politiek weer hetzelfde”, zegt landbouwer D. Huisman. Hij woont en werkt een halve eeuw in de Hoekse Waard en ziet niets in de uitbreidingsplannen van het kabinet in dit gebied. Hij noemt ze 'wild en ondoordacht'. Terwijl hij de grijze zavelgrond door zijn handen laat gaan zegt hij: “Dit is de beste landbouwgrond van Nederland. Het is zonde om juist hier huizen of kassen neer te zetten.”

In de Hoekse Waard is nog ruimte. Tussen de dijkdorpen strekken de akkers zich uit onder de Hollandse wolkenlucht. De kronkelende dijkwegen die van dorp naar dorp lopen herinneren aan de geleidelijke inpoldering. De meeste dorpen zijn begonnen als lintbebouwing op de dijk. Midden op het eiland ligt de Binnenmaas, een langgerekte plas, een restant van de vroegere loop van de Oude Maas. De St. Elisabethsvloed van 1412 verlegde de rivier.

Met auto of bus is de Hoekse Waard vanuit Rotterdam in twintig minuten te bereiken. Veel Rotterdammers zijn er de laatste dertig jaar gaan wonen, vooral in nieuwbouwwijken die om de oude dorpskernen liggen. Sommige plaatsjes zijn daardoor twee keer zo groot geworden. De immigranten roemen de dorpse sfeer, die nu dreigt te verdwijnen.

Het is niet de eerste keer dat politici plannen met de Hoekse Waard hebben. Er bestaan vele kaarten, schema's en schetsen waarop telkens weer andere stukken van het gebied gearceerd zijn. De huidige kabinetsplannen, die op Prinsjesdag worden gepresenteerd, zijn nog niet uitgewerkt. Minister De Boer (VROM) vindt dat er met name voorstellen uit de regio zelf moeten komen. Vast staat dat er woningen en bedrijfsterreinen verrijzen. In eerdere voorstellen werd de nieuwbouw aan de noordrand van het eiland gesitueerd. Ook de HSL zal de Hoekse Waard aandoen en de A4-zuid wordt er aangelegd.

Groei en verstedelijking van de Hoekse Waard zijn niet meer te voorkomen. Alleen al voor de eigen bevolking zijn er duizenden nieuwe huizen en honderden hectare bedrijfsterrein nodig. Als er toch moet worden gebouwd, dan liefst zo georganiseerd mogelijk, vinden politici op het eiland. Ze proberen met de provincie en de regio Rotterdam sinds begin 1995 oplossingen te bedenken die alle partijen bevallen. Bewoners en de milieu-organisatie van de Hoekse Waard zijn bij het overleg betrokken. Wethouder L. Westerop (Ruimtelijke Ordening) van de gemeente Binnenmaas noemt de samenwerking tussen de gemeenten “een unieke situatie in Zuid-Holland”.

Maar veel gemeenten staan volgens Westerop niet te springen om uitbreidingslocatie voor Rotterdam te worden. Toch is er al overeenstemming over een aantal ideeën. “Glastuinbouw moet volgens ons in de buurt van Numansdorp komen. De gemeente Cromstrijen is in overleg met de provincie om daarvoor 265 hectare ter beschikking te stellen”, vertelt Westerop.

Grondeigenaar AMEV wil de grond bij Numansdorp best verkopen, “maar dan moet er een goed plan liggen voor grootschalige en moderne kassen”, zegt rentmeester D. Hermans van AMEV. “Daartegen is in Numansdorp veel weerstand.” De onderhandelingen lopen al vier jaar.

Als er bedrijven komen, moeten ze een aanwinst voor het gebied zijn, meent wethouder Westerop. “De revenuen moeten worden gebruikt voor natuurbehoud.” De partijen in het overleg willen het open karakter van de Hoekse Waard behouden. “Het gebied is een groene long. We moeten hier geen tweede Spijkenisse krijgen”, vindt Westerop. Met 's Gravendeel, Oud-Beijerland, Strijen, Korendijk, Binnenmaas en Cromstrijen zijn gesprekken gaande over eventuele woningbouw. Westerop: “Ze zijn bereid mee te denken, maar tot een bepaalde grens.”

“Het lijkt wel of samenwerking tegen de bestuursstructuur ingaat”, zegt de provincie-woordvoerder. “Het is een moeizaam en langdurig proces geweest, maar als de minister haar nota wil realiseren, staan de gemeenten met z'n zessen klaar om Rotterdam op te vangen.” Kort geleden zijn de eerste besprekingen geweest tussen de gemeenten en minister De Boer. “De minister zal eind dit jaar aangeven wat ze van de gemeentelijke en provinciale plannen vindt”, zegt het ministerie. “Maar De Boer juicht de initiatieven toe.”

De bewoners van de Hoekse Waard overleggen mee, maar niet van harte. Voorzitter van de bewonersgroep, G. de Kievit: “Wij zitten niet te wachten op al die plannen van de provincie. Wij vinden de Hoekse Waard niet de eerst aangewezen plek voor woningbouw, omdat de Oude Maas een groot obstakel vormt. De Heinenoordtunnel kan het verkeer maar net verwerken.”

De provincie wil een A4-zuid aanleggen, Rotterdam wenst een metro. “De snelweg zou heel duur worden door de tunnels die ervoor aangelegd moeten worden, en voor een metro heb je een concentratie van 100.000 inwoners nodig”, zegt De Kievit. “Dat zie ik nog niet zo snel gebeuren.”

De Kievit, oud-werknemer bij Shell en sinds zijn pensioen bedrijfsadviseur, woont al dertig jaar in de lommerrijke Hoflaan in Mijnsheerenland. De hoge bomen aan weerszijden van de smalle klinkerweg zijn onder invloed van de tijd opzij gezakt in de richting van de sloot. Smeedijzeren hekken links en rechts doen negentiende-eeuwse lusthoven vermoeden achter het groen. Dichter aan de weg staan gerestaureerde boerderijen uit het eind van de vorige eeuw, die nu als woonhuis gebruikt worden. Knerpende paden leiden door voorname tuinen.

“Het belastingniveau schijnt hier in het dorp hoger te liggen dan in Wassenaar”, weet De Kievit. “Ook de nieuwbouwhuizen trekken een vermogender publiek, omdat het allemaal koopwoningen zijn.” Onder de eilandbewoners zijn eminente Rotterdammers als de directeur van ECT, de voorzitter van de Kamer van Koophandel en de bevelhebber van de landstrijdkrachten.

Het gebied heeft ondanks de nieuwbouw zijn landelijke karakter niet verloren. De Kievit is bang dat dat in de toekomst wel zal gebeuren. “Nu groet iedereen in het dorp elkaar nog. Dat willen we graag zo houden”.

    • Martine van Eck