Steeds meer vraagtekens bij effectiviteit kruisraketten

Irak is bezig met het repareren van de luchtverdedigingsinstallaties die vorige week bij twee aanvallen met kruisraketten waren beschadigd, aldus bronnen op het Amerikaanse ministerie van defensie. Ook zouden mobiele raketbatterijen weer in de nabijheid van de nieuw ingestelde No-fly zone zijn gesignaleerd.

Pentagon-woordvoerder Ken Bacon wees het regime in Bagdad er gisteren nog eens op dat een hernieuwde bedreiging voor de patrouillerende vliegtuigen van de anti-Iraakse coalitie in de No-fly zone niet zal worden getolereerd.

De snelheid waarmee Irak zijn militaire capaciteiten weer kan opbouwen, plaatst vraagtekens bij de effectiviteit van de aanvallen met kruisraketten van vorige week. Hoe nauwkeurig is de kruisraket nu eigenlijk geweest?

“Deadly accurate”, verkondigde een Amerikaanse defensie-functionaris nog zelfverzekerd, voordat de resultaten van de aanvallen met kruisraketten op doelen in zuidelijk Irak van vorige week dinsdag en woensdag bekend werden. “Het gaat toch om het eindresultaat”, meende de Amerikaanse minister van defensie William Perry zaterdag behoedzaam, nadat de aanzienlijk minder rooskleurige waarheid aan het licht was gekomen.

De raketaanvallen waren met name bedoeld om Iraakse luchtafweerinstallaties tussen de 32ste en de 33ste breedtegraad uit te schakelen. Deze zouden een gevaar vormen voor de patrouillerende vliegtuigen van de anti-Iraakse coalitie in de uitgebreide No-fly zone. Van de acht luchtafweerbatterijen werden er volgens officiële opgave van het Pentagon vijf totaal vernietigd of in ieder geval zwaar beschadigd en twee door de Irakezen verplaatst. Eén zou niet zijn getroffen. Ook zeven commando-bunkers konden na afloop van de aanvallen niet allemaal van de doellijst worden geschrapt. Volgens Pentagon-woordvoerder Ken Bacon is er slechts één volledig verwoest, vier zijn beschadigd, degraded of ontruimd. Volgens Bacon zijn er zelfs twee onbeschadigd vanaf gekomen.

De termen 'beschadigd' en 'degraded' zeggen echter niets over de inzetbaarheid van de luchtafweer-installaties. 'Verplaatst' is ook een allerminst bevredigende benaming; als de kennelijk mobiele raket-batterijen in 24 uur tot buiten het nieuwe patrouillegebied zijn te verplaatsen, kunnen deze ook weer binnen een dag terug zijn.

Twee salvo's van in totaal 44 kruisraketten zijn uiteindelijk niet voldoende gebleken om 15 doelen volledig te vernietigen. Maar er is meer dat het Pentagon tot nadenken zal stemmen. Zo waren volgens Bacon zes Tomahawks ook niet op tijd gereed om bij het eerste salvo op dinsdagochtend door de oorlogsschepen in de Golf te worden gelanceerd. Dat is des te opmerkelijker aangezien de Amerikaanse marine recent een nieuw zogeheten mission planning system in gebruik heeft genomen.

Met dit systeem worden de vluchtroute en de doelcoördinaten in het geleidingsmechanisme van de kruisraketten ingevoerd. Tijdens de Golfoorlog was dit nog een moeilijk karwei dat uren in beslag nam. Dat was vooral te wijten aan methode van navigeren van de kruisraketten. De toenmalige versie van de kruisraket kon alleen zijn weg vinden met behulp van het reliëf in het landschap. De computers van de Tomahawk vergeleken met radar het terrein waarover ze vlogen met radarkaarten die in het geheugen waren opgeslagen. In de vlakke zuidelijke Iraakse woestijn waren er voor de apparatuur van het geleidingsmechanisme echter maar een paar duidelijke markeringspunten. Dit resulteerde erin dat de kruisraketten maar enkele routes - zogeheten Tomahawk-alleys - konden volgen, die na een paar salvo's echter ook bij de Irakezen bekend waren. De Irakezen concentreerden hun luchtafweer dan ook in deze 'Tomahawk-lanen' en slaagden erin enkele neer te schieten.

De huidige versie van de Tomahawk navigeert met behulp van het satelliet-navigatie-systeem GPS, dat onafhankelijk functioneert van reliëf in het terrein en de Tomahawk dus een willekeurige route naar het doel kan laten volgen. Daarbij komt dat de GPS-coördinaten veel eenvoudiger in de computers zijn in te voeren dan de drie-dimensionale radarkaarten van de gehele route. De woordvoerder van het Pentagon gaf als verklaring voor het oponthoud van de zes Tomahawks dat de missie-planning nog steeds niet even simpel is: “Sommige ingewikkelde taken nemen veel tijd in beslag.” Maar volgens de Amerikaanse ontwerper van onder andere het planning-systeem van de Tomahawk - die nog afgelopen juni in het defensie-blad Jane's Defence Weekly werd aangehaald - zijn dergelijke procedures tegenwoordig een fluitje van een cent. “Iemand die er goed in is, kan het in tien minuten.”

Ook bij de prestaties van de dertien AGM-86C kruisraketten die vorige week dinsdag door twee B-52's werden gelanceerd, zijn inmiddels kanttekeningen geplaatst. Bronnen van de Amerikaanse televisiezender CNN hebben verteld dat enkele van deze projectielen direct nadat ze uit het bommenluik waren losgekomen in zee waren gedoken.

Het is niet voor het eerst dat over de trefzekerheid - de Pk, of probability of kill - van de kruisraketten een controverse bestaat. Van de Tomahawks die tijdens de Golfoorlog waren gelanceerd, werd aanvankelijk van officiële zijde gemeld dat deze een 'scorings-percentage' van meer dan 90 procent hadden. Later bleek dat negen op de tien raketten alleen succesvol van de oorlogsbodems waren opgestegen, maar het aantal Tomahawks dat onderweg was neergestort, het doel niet had kunnen vinden of gewoon had gemist was in de becijfering niet opgenomen. Hoe het Pentagon de 'Pk' nu precies berekent, weet nog steeds niemand.