Kakkerlakken

Auto's zijn, na decennia van stabiliteit, de laatste paar jaar weer ingrijpend van vorm veranderd. De auto van nu vertoont een zekere gelijkenis met een kakkerlak; dit berust op het feit dat de kop van dit dier op een bepaalde manier aan de romp vastzit, anders dan bij andere insecten; de voorkant van recente auto's lijkt daarop geïnspireerd te zijn.

Ik heb tijdens mijn leven de gedaante van auto's drie keer zien veranderen. In mijn vroegste kinderjaren hadden zij de meest geslaagde vorm die zij ooit hebben gehad, die van een huisje op wielen achter een lange vrijstaande motorkap en afzonderlijke spatborden met niet-ingebouwde koplampen aan weerszijden van een duidelijk herkenbare radiator. Het mooist waren de open carosserieën - het boot- of kuipmodel dat in mijn ogen nog altijd van onovertroffen elegantie is.

Maar uit Amerika kwam de stroomlijn, in de gedaante van de Chrysler Airflow; de motorkap versmolt met de spatborden, de koplampen verzonken, alle vormen vervloeiden zoals een vrouwenlichaam onder een deken. Ik kan me nog duidelijk herinneren hoe op de Siantarschool een van de kinderen werd afgehaald in zo'n Airflow, en hoe de aanblik van die auto mij aan een gewatergolfd dameshoofd deed denken.

Die vormen bleven tot na de oorlog, en toen kwam het Studebakermodel van Loewy, de auto waaraan je niet kon zien, zoals men toen zei, wat de voorkant en wat de achterkant was. De auto behield deze gedaante, geleidelijk wat minder gestroomlijnd, minder afgerond en wat hoekiger, het zeepdoosmodel, tot een paar jaar geleden.

En nu is het weer rondingen wat de klok slaat. Begonnen met de Renault Espace en vervolgens Twingo, op grote schaal nagevolgd, gestyleerd, gekopieerd. Bulbeux van voren ('give us the tumescence'). Kont omhoog als een krolse poes. Soms is het of het oorspronkelijke ontwerp doormidden was gesneden en alleen het voorstuk bewaard werd.

Het ongelofelijke is dat deze vorm al tien jaar geleden voorzien werd door de tekenaar Joost Swarte. Zie de omslagtekening van Niet zo maar zo deel 4, getekend omstreeks 1986. Een kwestie van intelligentie en kennis van zaken: het was Swarte bijvoorbeeld niet ontgaan dat halogeen-koplampen niet rond hoefden te zijn. Dat tekende hij. Het is natuurlijk niet uitgesloten dat ze die tekening, daar bij Twingo, hadden gezien. Zo is er wel meer. Hoe ziet de toekomst er uit? Volg Joost Swarte.