Kabeltelevisie

Ik wilde op de teletekst van de Spaanse televisie kijken of er een schaaktoernooi aangekondigd was waar ik aan mee kon doen, maar op het kanaal waar ik zocht trof ik een Nederlandse reclame waarin me werd gevraagd om in contact te treden met Monique's Hotline. Dat was waar ook, er was al aangekondigd dat de Spaanse zender van de Amsterdamse kabel zou worden weggehaald en nu was het blijkbaar zo ver.

Toen dierenvrienden dat een paar maanden geleden eisten, omdat ze de uitzendingen van stierengevechten niet konden verdragen, beschouwde ik het als een grapje. In de schaakrubriek probeerde ik de belangen van de schakers op de schaal te leggen door er op te wijzen dat die door de Spanjaarden iedere dag met tien schaakpagina's teletekst worden verwend, en ik zei nog iets over de stuitende mensengevechten die op alle televisiezenders steeds schaamtelozer als amusement worden gepresenteerd. Er waren meer mensen die in de kranten wat gekscherende opmerkingen over de actie van de dierenvrienden maakten. Ernstige woorden over de informatievrijheid zag ik niet, waarschijnlijk omdat niemand geloofde dat de dierenbeschermers echt zouden kunnen bewerken dat een heel land van de kabel zou worden weggevaagd.

Ik ben geen vriend van het stierengevecht, maar de bestrijding ervan hoort voor Nederlandse dierenbeschermers niet de hoogste prioriteit te hebben. Een koe die voor vlees en melk wordt gefokt is opgesloten in een gevangenis. Haar voedsel zit vol pesticiden en hormonen die een snelle gewichtstoename verzekeren. Op zoek naar steeds goedkoper voer vindt de geïndustrialiseerde veeteelt steeds onsmakelijker ingrediënten. Karton, oude kranten, zaagsel, stront van varkens en kippen, stof van cement. Volgens het Amerikaanse ministerie van Landbouw zorgt een flinke schep cementstof in de trog voor een 30 procent snellere gewichtstoename. Door de razendsnelle gewichtstoename zakt de koe door haar poten. Plastic kogeltjes bevorderen de spijsvertering en uit een geslachte koe kan tien kilo plastic worden gewonnen voor hergebruik. De vriendelijke herbivoor wordt tot kannibalisme gebracht door haar de vermalen karkassen van soortgenoten en van schapen voor te zetten en voor straf wordt ze onschuldig verbrand. Over de abbatoirs hebben we het een andere keer. De Spaanse vechtstier vindt een wreed einde, maar tijdens zijn leven is hij gezond. Ik kan niet in zijn ziel kijken en moet het doen met mijn mensenverstand, maar het lijkt me dat je heel wat beter een Spaanse vechtstier kan zijn dan een Nederlandse koe.

Begrijpelijk niettemin dat dierenbeschermers zo'n grote hekel aan de stierengevechten kunnen hebben, dat ze extreme eisen stellen, zoals het weren van de Spaanse televisiezender. Minder begrijpelijk dat de Amsterdamse kabelbestuurders er zonder slag of stoot aan toe hebben gegeven. Ik had het over de gedupeerde schakers, omdat het nu eenmaal mijn wereldje is. Ze staan voor velen natuurlijk. De een kijkt naar het Spaanse nieuws om het vakantie-Spaans op te frissen. Een ander is geïnteresseerd in de Spaanse voetbalcompetitie of het wielrennen. Er wonen veel Spanjaarden hier, die duizend redenen kunnen hebben om naar de Spaanse televisie te kijken.

Hadden de kabelbazen de stierengevechten niet kunnen wegdraaien en de rest laten staan? Dan zouden de meeste Nederlandse kijkers tevreden zijn geweest. Maar dan zou er ook een storm van protest zijn gerezen. Censuur! Technische beheerders gaan ver buiten hun boekje door inhoudelijke beoordeling van programma's! Veel makkelijker om een heel land weg te draaien. Het kan voorgesteld worden als een strikt zakelijke beslissing die niet onder druk genomen is, maar omdat Monique's Hotline nu eenmaal meer kijkers trekt dan Spanje. Over een voetbalnet wordt maandenlang overal gekakeld en deze culturele wandaad wordt nauwelijks opgemerkt.

Ik moest denken aan het boek Fahrenheit 451 van de science fiction-schrijver Ray Bradbury. Het is uit 1953 en het speelt in een nabije toekomst waarin alle boeken door de overheid verbrand worden. Enerzijds vanwege de algehele verdomming die is gekomen. Het mensenvee wordt beziggehouden met interactieve televisie en babbelboxen, teenagers maken elkaar af en rijden voetgangers dood voor de grap en overal is lawaai. Maar de belangrijkste grond voor de boekverbranding is de prikkelbaarheid van allerlei minderheden. Geen boek waar niet iets instaat waar een minderheid aanstoot aan zou kunnen nemen. De minderheid zou daardoor boos en ongelukkig kunnen worden. Beter om dat boek te verbranden.

Er is geschreven dat de vooruitgang altijd kleiner is dan het aanvankelijk de schijn heeft, en dat geldt blijkbaar ook voor de achteruitgang. Vergeleken bij Bradbury's profetie is het nogal meegevallen. Hoe kwam hij eigenlijk bij zijn angst voor de licht aangebrande minderheden die de vrijheid zouden bedreigen? In 1953 roerde de Amerikaanse beweging voor burgerrechten van de zwarte bevolking zich op bescheiden wijze. Het is nu bijna niet meer voor te stellen hoe het toen met die burgerrechten gesteld was. Laatst las ik toevallig dat het tot 1967 duurde voordat een huwelijk tussen personen van verschillend ras in alle Amerikaanse staten legaal was. Zo kort geleden, is dat werkelijk mogelijk? Kennelijk wel. Achteraf lijkt het bizar voor een Amerikaan om in 1953 een boek te schrijven over minderheden die te gauw op hun teentjes getrapt waren.

Misschien dat dit stukje later ook bizar zal lijken. Het klinkt nu nog plausibel, het standpunt dat zegt: alles goed en wel, beste dierenvrienden, maar de informatievrijheid is een hoger goed dan een symbolische bestrijding van stierengevechten. De meeste lezers zullen het er wel mee eens zijn, al heeft dat geen invloed op de beslissing van de kabelbazen, voor wie rust in de tent het allerhoogste goed is. Maar het kan verkeren. Wellicht dat over veertig jaar ieder beschaafd mens van walging vervuld is over iemand die de informatievrijheid beschouwt als een excuus om marteling van dieren te vertonen, en dat ik me zelf niet meer kan herinneren dat ik er ooit anders over heb gedacht.