Een rebels polderpad van Tadashi Kawamata

Kunstproject van Tadashi Kawamata. Brijder Stichting, Centrum voor verslavingsproblematiek, Kees Boekestraat 20, Alkmaar.

ALKMAAR, 10 SEPT. De Japanse kunstenaar Tadashi Kawamata (Hokkaido,1953) werkt vrijwel uitsluitend met gewone planken en palen. Hout, dat je in de bouw aantreft. Zonder meetlint of schietlood timmert hij als Laurel en Hardy zijn constructies in elkaar. Met niet veel meer dan een kettingzaag, een cirkelzaag, een hamer en een handvol spijkers bouwt hij hutten, schuttingen, terrassen, bruggen en plankiers.

De afgelopen vijftien jaar heeft hij zo al vele tientallen kunstwerken op alle mogelijke plekken over de hele wereld neergezet. Tijdens de laatste Documenta in Kassel was zijn People's Garden te zien; tien jaar geleden zette hij eens een constructie neer op het Haagse Spui. Doorgaans hebben zijn basale bouwsels maar een korststondig bestaan. Eigenwijs rebelleren ze zowel tegen de stedelijke wereld van glas en beton als tegen de ongemakken van weer en wind in de natuur.

Op initiatief van Stichting de Brijder, een centrum voor verslavingsproblematiek in Alkmaar, heeft Kawamata met hulp van wisselende ploegen (ex)-verslaafden de afgelopen maand een begin gemaakt aan een kunstwerk dat moet uitgroeien tot een netwerk van paden en beschutte terrassen. De hoofdader van zijn 'roots', zoals hij zijn wegenpatroon noemt, is een meer dan honderd meter lange houten plankier die voert over sloten en drassige weilanden naar Den Helder. Met dit pad en een nog te bouwen boot denkt Kawamata het afgelegen verslavingscentrum letterlijk en figuurlijk uit zijn isolement te kunnen halen. Een blik op de kaart van Nederland leerde hem dat ons land bijzonder rijk is aan waterwegen. Als het aan hem ligt, legt zijn kunstwerk eenmaal voltooid via het water een verbinding tussen verschillende steden en plaatsen in Nederland. Maar voorlopig is de bouw van de plankier nog niet tot halverwege voltooid.

Het prettige lichte gevoel dat bij het lopen over zijn pad wordt opgeroepen heeft iets met de 'meta-functionaliteit' van zijn kunst te maken. Maar dat 'meta-functionele' heeft niets met Shinto of Zen-boeddhisme van doen. Resoluut veegt Kawamata de gedachte van tafel dat zijn werk in de lijn zou liggen van de Japanse traditie. Zijn kunst heeft niet de functie meditatief te zijn en ook is hij er niet op uit de essentie van het materiaal tot uitdrukking te brengen. Het gaat hem er eerder om mensen simpelweg met elkaar in contact te brengen, om het verbeelden van de tijdelijkheid van het leven en om het scheppen van een gevoel van vrijheid. “Timmeren is internationaal. Iedereen kan met hamer en spijkers overweg”, vindt Kawamata.

Volgend jaar zal Kawamata naar Alkmaar terugkeren voor de bouw van de boot. Hij rekent erop dat het pad tegen die tijd klaar zal zijn. Of hij zelf lijdt aan enige vorm van verslaving? “I'm a workaholic.”