Belgische crisis is crisis van PS

Wat bezielt België? Na de zaak-Dutroux en nieuwe onthullingen in de moord op socialistenleider André Cools wentelt het land zich in gewetensonderzoek. De journalisten Paul Geudens en Yves Desmet tasten vandaag in hun kranten De Gazet van Antwerpen en De Morgen naar een antwoord.

Het is niet omdat er oneerlijke rechters zijn, dat de magistratuur in haar geheel moet worden verordeeld. Het is niet omdat oud-minister Van der Biest nu wordt beschuldigd van moord op zijn collega en peetvader André Cools, dat alle politici op één hoop moeten worden geveegd. Toch bestaat dit gevaar.

Vooral de Parti Socialiste () zal het moeilijk krijgen om dit beeld weg te praten. De partij heeft Alain van der Biest immers gecreëerd. De partij heeft hem gemaakt tot wat hij nu is. Heeft hem jaren gekoesterd en zijn gangen laten gaan. Maar er is ook de ondertussen veroordeelde [ex-minister van vervoer en ten tijde van de Agusta-helikopteraffaire minister van Defensie] Coëme, er is [de Waalse oud-minister van Binnenlandse zaken] Mathot, er was Cools zelf enzovoorts.

En er is de falende magistratuur in de vurige stede. Ook hier draagt de een grote verantwoordelijkheid. Het zijn immers vaak 'rode' magistraten die van tal van onderzoeken een puinhoop maakten. Waarom? Omdat ze niet beter konden? Of omdat zij of hun beschermheren er belang bij hadden?

Dat moet zo vlug mogelijk worden uitgezocht. In het belang van al die andere, eerlijke magistraten. Om het vertrouwen in de rechtstaat te herstellen. De gebeurtenissen rond de bende-Dutroux en de affaire-Cools hebben dit vertrouwen danig ondermijnd, en dat mag niet te lang meer aanslepen.

Wie moet dit onderzoek leiden? Liefst geen betrokken partijen. Dus geen procureur-generaal, of zelfs geen Hof van Cassatie, want dat heeft zich in het lopende onderzoek gemengd. Liefst ook geen parlementaire onderzoekscommissie. De affaire-Cools is immers een bij uitstek politieke zaak. Hoe zouden de -vertegenwoordigers in Kamer of Senaat op een geloofwaardige manier aan zo'n commissie deelnemen? Er zou opnieuw een ongezonde sfeer van ons-kent-ons ontstaan.

Meer dan ooit moet het deze keer om een ware externe controle gaan. Liefst een meerkoppig college van personen die helemaal niets te maken hebben gehad met de mank lopende onderzoeken in Luik of Charleroi. Wat ons betreft mogen daar zelfs magistraten deel van uitmaken, op voorwaarde dat ze vroeger blijk hebben gegeven van hun kunde en correctheid. Op voorwaarde dat zij waarborgen krijgen voor hun onafhankelijkheid. Op voorwaarde ook dat de hiërarchische structuren even worden vergeten. Waarom kan een daartoe speciaal aangestelde procureur des konings [openbare aanklager] of een onderzoeksrechter geen 'meerdere' controleren?