Graf bij de vrouwen en Sampras bij de mannen veroveren de tennistitels; Op US Open gedijt het grootste talent

NEW YORK, 9 SEPT. De twee nummers één van de tenniswereld gaven vooraf niks voor hun kansen om op Flushing Meadow te zegevieren. Steffi Graf zat met haar hoofd bij een proces in Mannheim, Pete Sampras was het hele jaar al in de war door de dood van zijn coach. Maar Flushing Meadow is Wimbledon niet. Op de hard-courtbanen in New York komen de grootste talenten altijd bovendrijven. En dus prolongeerden de regerend kampioenen gisteren hun US Open-titel. Sampras versloeg Michael Chang (6-1, 6-4 en 7-6), Graf won van Monica Seles (7-5 en 6-4).

Een grote kerel die korte metten maakt met een klein ventje, in hoeveel sporten komt dat niet voor? Sampras maakte gisteren gebruik van de lichaamslengte van de slechts 1.75 meter metende Michael Chang. Iedere keer als de kleine Amerikaan in de finale naar het net snelde, werd hij door Sampras kansloos gepasseerd.

Ooit waren de rollen omgekeerd. Sampras en Chang kennen elkaar vanuit hun juniorentijd in Californië. De tijd dat Chang nog groter was dan zijn tegenstander in de finale van de US Open. Maar Sampras groeide hem letterlijk en figuurlijk boven het hoofd. Chang won één grand-slamtitel (Roland Garros 1989), Sampras won er tot gisteren al zeven.

Toch stond gisteren behalve de US Open-titel ook de eerste plaats op de wereldranglijst op het spel. Sampras is bezig aan een voor zijn doen matig jaar en hij wist nog geen groot toernooi te winnen. Chang daarentegen is hot en naderde zijn vriend op de wereldranglijst. Sinds Wimbledon schreef hij twee toernooien op zijn naam en verloor hij één finale. Zaterdag vernederde de nummer twee van de wereld in de halve finale Andre Agassi, de beoogde finalist.

Sampras, gewend op techniek te winnen, knokte zich op Flushing Meadow naar de eindstrijd. In de tweede ronde hield de Tsjech Jiri Novak hem vijf sets aan de praat. In de kwartfinale volgde een legendarisch duel tegen Alex Corretja, waarin de kampioen na vier uur strijd als een dronkenman over de baan ging en op het nippertje ontsnapte. Zaterdag kwam Sampras in de halve finale tegen de service-artiest Goran Ivanisevic opnieuw in de problemen. In de tiebreak van de derde set verprutste hij drie matchpunten op rij. Pas in de vierde set trok hij de zaken recht.

In de laatste finale in het Louis Armstrong Stadium - volgend jaar wordt een nieuw stadion met 23.500 zitplaatsen in gebruik genomen - stond een andere Sampras op de baan. “Dit was een van de beste wedstrijden uit mijn loopbaan”, vond hij zelf. “Alles liep op rolletjes, dit was zo'n dag waarvan je droomt.” Voordat Chang er erg in had stond het al 5-0. Sampras serveerde verbluffend goed, en was in alle opzichten zijn tegenstander de baas.

In de derde set kreeg Chang bij een voorsprong van 6-5 op de service van Sampras zijn enige kans om de wedstrijd een ander gezicht te geven. Een simpele volley verdween in het net. “Het hing te hoog”, zei Chang met een wrang lachje. “Als ik dat punt win, begint de wedstrijd opnieuw.”

Sampras noemde zijn vierde US Open-titel de zwaarste uit zijn carrière. “Ik had nooit gedacht dat ik hier zou winnen”, zei hij. “Nog nooit heb ik zoveel moeite moeten doen voor een kampioenschap. Mijn nummer één positie stond ook op het spel, maar de titel betekent veel meer voor me.”

Ook omdat hij hem won op een speciale dag: de geboortedag van zijn in mei overleden coach Tim Gullikson. “Vandaag zou hij 45 zijn geworden”, liet Sampras weten. “Ik heb de hele dag aan hem moeten denken, ook tijdens de wedstrijd. Ik voelde zijn geest nog in mijn hart.” Vorig jaar droeg Sampras de zege op aan zijn toen nog zieke coach.

Bij de vrouwen bleef alles ook bij het oude. Een jaar ging voorbij en weer stonden Steffi Graf en Monica Seles, de nummers één en twee van de plaatsingslijst, in de finale. Opnieuw won Graf (7-5 en 6-4), opnieuw stond de winnares onder zware mentale druk en opnieuw straalde de verliezer na afloop vooral vrolijkheid uit.

Maar verder hielden de vergelijkingen op. De confrontatie van vorig jaar was een emotioneel spektakelstuk, een gedenkwaardige wedstrijd met twee aan elkaar gewaagde tegenstanders. De finale van gisteren kon veel minder boeien, daarvoor was het krachtsverschil te groot. Spannend was op het laatst alleen de vraag of Graf nog vóór het onweer het duel zou beslissen. Die wedloop met de elementen won de Duitse ook. Dertig seconden na haar beslissende volley barstte een noodweer los, dat de mannenfinale ruim twee uur zou ophouden.

De prijsuitreiking viel letterlijk in het water. Voor lege tribunes nam Graf de beker en de bijbehorende cheque van ruim één miljoen gulden in ontvangst. “Ik geloof niet, dat ik de regen heb gevoeld”, zei Graf na haar 21ste grand-slamzege. Een overwinning die stoelde op serveerkracht en precisie. De Duitse maakte nauwelijks fouten, sloeg tien aces en liet haar tegenstandster al het loopwerk doen.

“Steffi is duidelijk de nummer één”, gaf Seles na afloop toe. De Amerikaanse, die nog tot 1 januari de eerste plaats op de wereldranglijst met Graf deelt, won in januari de open Australische kampioenschappen. Graf, die in Melbourne wegens een voetoperatie ontbrak, won dit jaar Roland Garros voor de vijfde keer, Wimbledon voor de zevende maal en de US Open voor de vijfde keer.

In New York begon Graf slecht. Ze verloor weliswaar geen set, maar speelde weinig overtuigend. Vlak voor de US Open kon ze weinig trainen door een kuitblessure. Afgelopen week begon in Mannheim het proces tegen haar vader Peter, die al meer dan een jaar vastzit op verdenking van grootscheepse belastingontduiking. “Het was zeer, zeer moeilijk om dit toernooi te spelen”, zei Graf. “Ik moest grote moeite doen om geconcentreerd te blijven.”

Vorig jaar barstte ze op de persconferentie na haar zege in snikken uit toen naar haar vader werd geïnformeerd. Dit jaar hield Graf haar emoties in bedwang. Bij indirecte vragen naar het proces beet ze op haar onderlip en sloeg ze de ogen neer. De televisie-journalist van het Duitse RTL die het vorige week waagde een rechtstreekse vraag over haar vader te stellen, werd vrijdag door de Amerikaanse tennisbond USTA van het park verwijderd. “Vragen staat vrij”, zei een USTA-woordvoerder, “maar als mevrouw Graf zich bedreigd voelt, zijn ze een stap te ver gegaan.”

Graf rekende in New York ook af met de twee revelaties van het toernooi. In de vierde ronde versloeg ze de 15-jarige Russin Anna Kournikova, zaterdag rekende ze af met de even jonge Martina Hingis. In de door regen uitgestelde halve finale had Graf het aanvankelijk zeer moeilijk. Ze kwam met 5-3 achter en moest op fraaie wijze vijf setpunten van Hingis ongedaan maken. Die prestatie frusteerde de Zwitserse tiener. Hingis smeet met haar racket, verloor haar concentratie en binnen de kortste keren ook de partij: 7-5 en 6-3. “Ik was een beetje te moe”, concludeerde Hingis, die in New York ook in de dubbels succesrijk was en tegen Graf haar vijftiende partij van het toernooi speelde.

Door de familiebeslommeringen maakte Graf zich gisteren voor de finale enorm de zenuwen. Met een verkrampt gezicht betrad ze het centre court. “Pas toen ik op de baan stond, ontspande ik me en voelde ik me veel beter”, zei ze na afloop. Van alles wat er om haar heen gebeurde, had ze geen erg. De man uit het publiek die haar een huwelijksaanzoek deed, hoorde ze niet. En ook van het luidruchtige verjaardagsfeestje op het belendende Grand Stand ondervond ze geen hinder.

Graf stuurde Seles met haar forehand alle kanten op. Bij 5-4 mocht Graf serveren en liet ze een setpunt onbenut. Seles putte moed en haalde met steun van het publiek op tot 5-5. In de volgende game brak Graf opnieuw en speelde ze vervolgens eenvoudig de set uit. “Ik had niet verwacht dat het vandaag zo goed zou gaan”, zei ze.

In de tweede set verloor Seles onmiddellijk haar service. Op de opslag van de Duitse kreeg ze daarna geen enkele kans meer. “Zij sloeg verschrikkelijke harde services, en ik niet”, zei Seles, die in New York met pijnstillers speelde omdat ze weer last had van haar schouder die ze in januari in Melbourne blesseerde. Binnenkort beslist haar medisch staf of ze geopereerd zal worden.

Maar ook als haar serveerarm weer gezond is, zal Seles hard moeten werken om Graf weer serieus te kunnen bedreigen. Bij de US Open zeiden veel toptennissters - Barbara Rittner, Lindsay Davenport en Martina Hingis - dat zij hun goede spel dankten aan gewichtsafname. Die boodschap was bij Seles overgekomen: “Iedereen kan aan mij zien dat ik niet fit ben”, giechelde ze.