MAGNETISCHE KNOOP MOGELIJKE OORZAAK VAN BOLBLIKSEM

Bolbliksems zijn een spectaculair, intrigerend verschijnsel waarvoor nog altijd geen algemeen geaccepteerde verklaring bestaat. Ze zijn 10 à 30 centimeter in diameter, bewegen gedurende enkele seconden langs een grillige baan en verdwijnen weer, soms geruisloos, soms met een explosie. De kleur is die van een vuurbol, maar blauw of groen komt ook voor.

Verschillende verklaringen zijn gesuggereerd, de een nog exotischer dan de ander. Ze gaan uit van microgolven, verbranding of een nieuwe vorm van materie. Het Nederlandse bedrijf Convectron gelooft in kernfusie en hoopt met getemde bolbliksems energie op te wekken.

In een brief aan het tijdschrift Nature van deze week komen de Spaanse natuurkundigen Antonio Rañada en José Trueba met een nieuwe verklaring. Ze veronderstellen de aanwezigheid in bolbliksems van een 'elektromagnetische knoop': een elektromagnetisch veld waarin elk paar elektrische of magnetische veldlijnen een verbinding aangaan. Zo'n magnetische knoop ontstaat, aldus de onderzoekers, tijdens onweer, als de lucht geïoniseerd is. Vanwege de temperatuur van 30.000 graden straalt hij, zo berekenen ze, energie uit en geeft de bolbliksem zijn voorkomen, tot de energie op is. De onderzoekers stellen voor hun theorie te toetsen met experimenten in fusiereactoren en met apparatuur om vuurbollen te genereren.