Kinderhelm moet gaaf zijn

Het dragen van een kinderfietshelm kan de kans op hoofdletsel drastisch verminderen. Opvallend genoeg blijken het eerder ouders dan kinderen te zijn, die problemen met een helm hebben.

JAARLIJKS VINDEN 300 mensen de dood als gevolg van een ongeluk met de fiets, 7.000 fietsers komen hiervoor in het ziekenhuis terecht en er vinden gemiddeld 70.000 behandelingen op de Eerste-Hulpposten van ziekenhuizen plaats.

Opvallend is dat bij fietsongevallen in het algemeen meestal geen motorvoertuig betrokken is, in 72 procent van de ziekenhuisbehandelingen is de fietser zelf de veroorzaker van het ongeval: er komt een tas tussen de spaken, de trapper komt tegen de stoeprand of fietsers verliezen hun evenwicht tijdens het rijden met losse handen.

In tegenstelling tot landen als Australië, de Verenigde Staten, Canada, Zweden en Denemarken nemen in Nederland maar weinig mensen het dragen van een fietshelm serieus. “In andere landen is het fietsen gevaarlijker dan bij ons, vaak zijn er nauwelijks fietspaden, dan fiets je gewoon op de verkeersweg”, zegt Cees Meyer, pr-manager van Stichting Consument en Veiligheid. Bovendien is het fietsen daar vaak riskanter omdat er meer heuvels zijn.” Desondanks meent de stichting, dat ook in ons land het dragen van een helm verstandig is. Dit geldt met name voor kinderen tot 13 jaar, die naast 65-plussers, tijdens het fietsen de grootste risico's lopen. Jaarlijks vinden gemiddeld 35 kinderen de dood als gevolg van een fietsongeval, 65 tot 80 procent hiervan is te wijten aan hoofdletsel.

In de Verenigde Staten is aangetoond dat het dragen van een helm het aantal hoofdletsels met 80 procent omlaag brengt. Uit een deze week gepubliceerd onderzoek van Stichting Consument en Veiligheid blijkt, dat 40 procent van de kinderen en 75 procent van de ouders de noodzaak van het dragen van een helm onderschrijft. Toch zegt 60 procent van de onderzochte kinderen zeker geen helm te willen dragen, uit angst voor negatieve reacties uit de omgeving. Het onderzoek is uitgevoerd bij een basisschool in Noordwijkerhout en een in Leiderdorp, die zich beide vrijwillig hadden aangeboden vanwege recentefietsongevallen met ernstige afloop. De scholen ontvingen een introductie voor kinderen en hun ouders en kregen promotiemateriaal. Een week lang droegen de betrokken kinderen een fietshelm tussen huis en school. Meyer: “Opvallend genoeg blijken het vooral ouders te zijn, die een vrij hard, negatief oordeel hebben. Kinderen zeggen daarentegen dat ze het geen probleem zouden vinden als het dragen van een helm wettelijk verplicht zou zijn. Dat ze er nu moeite mee hebben, komt omdat ze een uitzondering vormen en in de ogen van anderen watjes zijn.”

In het wettelijk verplicht stellen van een helm ziet Consument en Veiligheid echter niets. Onderzoek in Australië en de Verenigde Staten zou hebben aangetoond, dat kinderen door het verplicht dragen van een helm minder gaan fietsen. Om de acceptatie voor het dragen van fietshelmen te vergroten wil de stichting daarentegen een landelijke promotie-actie beginnen. “Het ongevalsprobleem is hiervoor ernstig en groot genoeg.” De Consumentenbond lijkt deze campagne op eigen houtje al te zijn begonnen, getuige de kop boven een artikel over fietshelmen in het afgelopen juni-nummer: 'Fietshelm - niet stom maar stoer.'

COMFORTABEL

Het onderzoek van Stichting Consument en Veiligheid is niet het eerste op dit gebied. Twee jaar geleden had TNO bij de Nutsschool in Voorschoten een soortgelijk onderzoek verricht. Ook toen kwam naar voren dat veel kinderen in de leeftijd van 9 tot en met 11 bezwaren hebben tegen het dragen van een helm, uit angst om belachelijk gemaakt te worden, waarbij “de ouders noch de kinderen zich voldoende bewust zijn van het belang van de fietshelm”. En: “De kans op hoofdletsel wordt doorgaans te laag ingeschat.”

Verder meldt het onderzoeksinstituut dat het lastigste aspect van het dragen van een (fiets)helm is, dat de gebruikers deze niet eenvoudig bij de (brom)fiets kunnen achterlaten, een conclusie die Consument en Veiligheid overigens ook aanstipt.

Onderdeel van het onderzoek van TNO was een vergelijkend onderzoek naar bestaande fietshelmen. Op basis van de verrichte inventarisaties zag TNO aanleiding om een nieuwe helm te ontwikkelen, die deze week is gepresenteerd. Ir. Cees Huijskens van de afdeling Botsveiligheid van TNO Wegtransportmiddelen te Delft: “Ons uitgangspunt is, dat een kind eerder een helm op zal doen als hij comfortabel is en er 'gaaf' uitziet, met leuke kleuren. Om het comfort te vergroten hebben wij de bovenkant van de helm open gelaten voor de ventilatie. Het klinkt misschien idioot om een valhelm met een open bovenkant te dragen, maar een kind valt zelden precies bovenop het hoofd. De meeste helmen beschermen maar een klein deel van het hoofd. Bij het fatale ongeluk in de Tour de France, verleden jaar, kwam de betrokken wielrenner plat op zijn gezicht terecht, een potvormige helm levert in zo'n situatie geen bescherming.” Huijskens zou het liefst willen dat fietshelmen in kledingzaken te koop zouden zijn. “Als je een bedrijf als Benetton kan interesseren voor het maken van een helm, die ook goed past bij een bepaalde kledingstijl, kan dat de acceptatie enorm vergroten.”

    • Rijkert Knoppers