Geluksvogel Anand

Dolgelukkig was Anand zondag (volgens een verslag in het Internetweekblad The Week in Chess), toen hij het rapidtoernooi in Genève had gewonnen. Na jaren weer eens een van de PCA-toernooien gewonnen, eindelijk Kasparov weer eens verslagen.

Nu kan ik mij terugtrekken uit het schaken, werd grappend uit zijn mond vernomen. Het doet denken aan Tartakower, over wie vroeger werd gezegd dat hij nooit zo demonstratief gelukkig was als wanneer hij een totaal verloren partij geheel onverdiend had gewonnen. In het beslissende vluggertje tegen Kasparov was Anand overspeeld en hij stond twee pionnen achter toen Kasparov een blunder maakte die hem zijn dame kostte. Moeilijk te geloven dat de overwinning werkelijk zulke diepe emoties bij Anand opriep. Snel gespeeld, snel vergeten. De rapidtoernooien zijn aantrekkelijk voor de deelnemers, juist omdat de emoties daar zo vluchtig zijn. Wie in een klassiek toernooi een partij verliest, kan een nacht niet slapen.

Aan Kasparov was op een persconferentie gevraagd of het rapidschaak geen bedreiging voor het klassieke schaak vormde. Goede vraag. Zijn PCA heeft de hele infrastructuur van het wereldkampioenschap opgedoekt. Geen interzonaal toernooi meer, geen kandidatenmatches, geen enkele regeling om een uitdager aan te wijzen. De rapidtoernooien gaan wel gewoon door, omdat sponsors deze oppervlakkige spektakels aantrekkelijk vinden. Kasparov zei dat niet het rapidschaak, maar de computers een bedreiging voor het klassieke schaak waren. Hij verzuimt nooit een gelegenheid om te laten merken hoe serieus hij computers neemt. Volgend jaar gaat hij weer een match tegen IBM's Deep Blue spelen. Toen hij ze zelf nog niet organiseerde, fulmineerde Kasparov dat de rapidtoernooien de dood van het schaken waren. Zijn persconferenties zijn niet bedoeld voor mensen met een geheugen.

Die zouden ook raar opgekeken hebben toen hij zei dat Karpov, Kamsky, Sjirov en Salov (mensen die niet tot zijn vrienden behoren) niet aan de rapidtoernooien meededen omdat ze niet zo goed waren in dit snelle schaak. De enige keer dat er een officieel wereldkampioenschap in deze tak van schaken werd gehouden, won Karpov het.

Ik voel me altijd wat bezwaard als ik rapidpartijen laat zien. U verwacht een degelijke maaltijd en u krijgt fast food. Toch ben ik zelf altijd nieuwsgierig naar die partijen. Neem ze niet te ernstig. Bedenk hoe het is voor de toeschouwers. De stukken flitsen op grote computerschermen voorbij. In de koptelefoon vallen de commentatoren als opgewonden sportverslaggevers ademloos van de ene in de andere verbazing. Inderdaad, heel aantrekkelijk.

Het combinatierijke aanvalsspel van Judit Polgar is geknipt voor dit soort toernooien. Nadat ze Episjin had verslagen won ze ook van Barejev. In de halve finale werd ze uitgeschakeld door Kasparov.

Wit Polgar-zwart Episjin, bedenktijd 25 minuten per speler.

1. e2-e4 c7-c6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-c3 d5xe4 4. Pc3xe4 Pb8-d7 5. Lf1-c4 Pg8-f6 6. Pe4-g5 e7-e6 7. Dd1-e2 Pd7-b6 8. Lc4-b3 h7-h6 9. Pg5-f3 c6-c5 10. Lc1-f4 Lf8-d6 11. Lf4-g3 Dd8-c7 12. d4xc5 Dc7xc5 13. 0-0-0 Ld6xg3 14. h2xg3 Lc8-d7 15. Th1-h4 Ta8-c8 16. Pf3-e5 Ld7-b5 17. De2-e1 0-0 Judit Polgar was niet erg te spreken over zwarts laatste vier zetten en de rochade vond ze de laatste en beslissende fout. Makkelijk gezegd, maar moeilijk aan te geven wat zwart hier dan wel zou moeten doen. Als de rochade niet gaat, is hij er slecht aan toe. 18. Pg1-f3 Pb6-d5 19. Kc1-b1 Lb5-c6 20. De1-d2 Tf8-e8 21. Td1-h1 Dc5-f8 22. g3-g4 Het loopt vanzelf. “Het komt niet vaak voor op dit niveau dat je zo'n makkelijke partij hebt”, zei Judit na afloop tevreden. Ze had slechts de helft van haar bedenktijd gebruikt. 22...Pf6-e4 23. Dd2-e1 Pe4-d6 24. g4-g5 Pd6-f5 25. g5xh6 Pf5xh4 26. h6-h7+ Kg8-h8 Na 26...Kxh7 27. Txh4+ Kg8 28. Dh1 gaat het mat. 27. Pf3xh4 Nu dreigt een vreselijk schaak op g6. 27...Pd5-f4

28. De1-b4 En dit is de bekroning van wits aanval. Na 28...Dxb4 volgt mat door 29. Phg6+ fxg6 30. Pf7 28...g7-g5 Zijn paard moet g6 blijven dekken, dus zwart is gedwongen de diagonaal naar zijn koning te openen. 29. Db4-d4 Kh8-g7 In de hoop op 30. Pd7+ e5 30. Ph4-f5+ e6xf5 31. h7-h8D+ Df8xh8 32. Pe5xf7+ Zwart gaf op.

De finale was hard voor Kasparov. De eerste partij tegen Anand won hij met zwart met grote strategische overmacht. Buit binnen, werd gedacht. Maar nee, met wit verloor hij vervolgens een eindspel dat hij makkelijk remise had kunnen maken. Toen werden er twee vluggertjes gespeeld, vijf minuten bedenktijd per persoon. Het eerste werd een spannende remise en toen kwam het beslissende partijtje.

Wit Anand-zwart Kasparov

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lc1-e3 Pf6-g4 7. Le3-g5 h7-h6 8. Lg5-h4 g7-g5 9. Lh4-g3 Lf8-g7 10. Lf1-e2 h6-h5 Deze stelling had Kasparov al twee keer eerder in het toernooi, tegen Topalov en tegen Anand. 11. Le2xg4 Lc8xg4 12. f2-f3 Lg4-d7 13. Lg3-f2 Pb8-c6 14. Dd1-d2 Pc6-e5 15. 0-0 g5-g4 16. f3-f4 Pe5-c4 17. Dd2-e2 Ta8-c8 18. b2-b3 Pc4-a3 19. Pc3-d5 e7-e6 20. Pd5-b4 Dd8-a5 21. De2-e1 h5-h4 22. Lf2-e3 h4-h3 23. g2-g3 Pa3-b5 24. Ta1-d1 Pb5-c3 25. Pb4-d3 Da5-c7 26. Td1-c1 Pc3xe4 27. f4-f5 e6-e5 28. f5-f6 Pe4xf6 29. Pd4-f5 Ld7xf5 30. Tf1xf5 Dc7-c6 31. De1-e2 Dc6-e4 32. Tf5-f2 Pf6-d5 33. Tc1-e1

Een ijzeren greep op de witte koningstelling, twee pionnen voor, alles wint nu voor zwart. Het gewonnen eindspel dat hij nastreeft had hij met 33...Pxe3 kunnen bereiken. 33...De4xe3? Maar zo niet. 34. De2xg4 Verschrikkelijk zijn de gevolgen van een moment van onoplettendheid. Zwarts dame en toren staan aangevallen. Het vervolg speelde Kasparov grommend en de vreselijkste grimassen trekkend. 34... 0-0 35. Te1xe3 Pd5xe3 36. Dg4xh3 Pe3xc2 37. Dh3-d7 Pc2-d4 38. Dd7xb7 a6-a5 39. Kg1-g2 Tc8-c3 40. Pd3-b2 Pd4-c2 41. Pb2-c4 d6-d5 42. Pc4-d6 Pc4-e3+ 43. Kg2-h3 f7-f5 Zwart is nog ver gekomen, hij dreigt 44...Tf6 en Th6 mat, maar het baat niet. 44. Db7-d7 f5-f4 45. Dd7-e6+ Kg8-h7 46. Pd6-f7 Tf8xf7 47. De6xf7 Tc3-c6 Nog een laatste dreiging. 48. g3xf4 Tc6-f6 49. Df7-c7 e5-e4 50. f4-f5 d5-d4 51. Dc7-e7 Tf6-h6+ 52. Kh3-g3 Pe3-d1 53. Tf2-f4 e4-e3 54. Tf4-g4 Zwart gaf op. Al met al toch een indrukwekkend vluggertje.