Extremen in de neerslag op aarde toegenomen

De gemiddelde hoeveelheid neerslag op aarde is in de afgelopen eeuw niet veranderd, maar de variaties rond dit gemiddelde zijn wel toegenomen. Dit concludeert A.A. Tsonis, een geofysicus van de universiteit van Wisconsin-Milwaukee in Milwaukee (VS).

Tsonis heeft een enorm bestand van maandelijkse gemiddelden van neerslagmetingen geanalyseerd. Deze metingen worden sinds het midden van de vorige eeuw verricht op ruim 5300 plaatsen verspreid over het gehele vasteland van de aarde. Neerslag (regen en sneeuw) is een belangrijke transporteur van warmte in de atmosfeer en daarom is inzicht in mogelijke variaties in die neerslag van belang voor het begrijpen van het gedrag en de veranderingen van het mondiale klimaatsysteem.

Vorig jaar was al gevonden dat in de afgelopen eeuw in enkele gebieden op aarde de variaties in de neerslag op de korte termijn (binnen opeenvolgende jaren) groter of kleiner zijn geworden. Tsonis heeft dit onderzoek verder uitgebreid en gekeken of er ook op mondiale schaal en op lange termijnen veranderingen zijn opgetreden. Hij zocht naar mogelijke variaties in elkaar overlappende perioden van telkens 40 jaar. Uit zijn analyses blijkt dat op deze tijdschaal de totale hoeveelheid neerslag op aarde in de afgelopen eeuw niet is veranderd (Nature, 22 augustus), een resultaat dat in overeenstemming is met de bevindingen van het eerder dit jaar verschenen rapport van de Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC).

Maar uit de analyses blijkt ook dat de variaties in de gemiddelde hoeveelheden neerslag in de afgelopen eeuw zijn toegenomen: op mondiale schaal is een verandering opgetreden die de kans op extremen in de neerslag groter heeft gemaakt. Deze trend heeft een mondiaal karakter omdat hij waarneembaar is in ongeveer 75 procent van alle meetstations. Zo'n grotere kans op extremen wordt ook gesuggereerd door computersimulaties van het klimaat op aarde onder invloed van het (versterkte) broeikaseffect.

Opmerkelijk is dat de door Tsonis gesignaleerde verandering geen geleidelijke trend is, maar vooral wordt veroorzaakt door een 'sprong' die plaatsvond aan het einde van de jaren twintig, dus rond de tijd dat ook in het verloop van de gemiddelde temperatuur op aarde een 'sprong' plaatsvond.